|
ผลกระทบของการมอบอำนาจการตัดสินใจให้ระบบ robo-advisor ต่อพฤติกรรมเชิงรับและพัฒนาการด้านความรอบรู้ทางการเงินของผู้ลงทุนประสบการณ์น้อยในประเทศไทย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ผลกระทบของการมอบอำนาจการตัดสินใจให้ระบบ robo-advisor ต่อพฤติกรรมเชิงรับและพัฒนาการด้านความรอบรู้ทางการเงินของผู้ลงทุนประสบการณ์น้อยในประเทศไทย |
| Creator | ชวัลญา เมธากุล |
| Contributor | กฤษณ์ ปัทมะโรจน์, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | ระบบคำแนะนำอัตโนมัติ, การมอบอำนาจการตัดสินใจ, พฤติกรรมเชิงรับ, ผู้ลงทุนมือใหม่, ความรอบรู้ทางการเงิน, Robo-advisor, Decision-making delegation, Passive behavior, Novice investors, Financial literacy |
| Abstract | การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบของการมอบอำนาจการตัดสินใจให้ระบบ Robo-Advisor ต่อพฤติกรรมเชิงรับและพัฒนาการด้านความรอบรู้ทางการเงินของผู้ลงทุนประสบการณ์น้อยในประเทศไทย โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการยอมรับเทคโนโลยี (Technology Acceptance Model: TAM) และทฤษฎีการเรียนรู้จากประสบการณ์ (Experiential Learning Theory) ของ Kolb เป็นกรอบแนวคิดหลักในการวิเคราะห์และอธิบายปรากฏการณ์ การวิจัยนี้ดำเนินกระบวนการวิจัยผ่านระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาคือผู้ลงทุนที่มีประสบการณ์น้อยในประเทศไทย โดยใช้วิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) จำนวน 15 ท่าน ประกอบด้วยกลุ่มผู้ใช้งานระบบ Robo-Advisor และกลุ่มที่บริหารจัดการพอร์ตการลงทุนด้วยตนเอง โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ร่วมกับการวิเคราะห์แก่นสาระ (Thematic Analysis) ผลการวิจัยพบว่า 1) ในด้านความเชื่อมั่นและการตัดสินใจพึ่งพาเทคโนโลยี ผู้ลงทุนมีความเชื่อมั่นในชื่อเสียงของสถาบันการเงินและความแม่นยำของระบบ ซึ่งช่วยลดความกังวลและทำให้กล้าเริ่มต้นลงทุน อย่างไรก็ตาม ความง่ายในการใช้งาน (Perceived Ease of Use) นำไปสู่ภาวะ “เชื่อมั่นระบบมากเกินไป” (Over-trust) ส่งผลให้เกิดการมอบอำนาจการตัดสินใจอย่างเบ็ดเสร็จและการลดทอนอำนาจการควบคุมตนเอง (Locus of Control Shift) เพื่อแลกกับความสะดวกสบายและประสิทธิภาพเชิงเวลา 2) ในด้านผลกระทบเชิงพฤติกรรมและการเรียนรู้ การมอบอำนาจให้ระบบอัตโนมัติส่งผลให้ผู้ลงทุนก้าวเข้าสู่สภาวะพฤติกรรมเชิงรับ (Passive Behavior) และเทคโนโลยีทำหน้าที่เป็นฉนวนกั้นการเรียนรู้ โดยเข้าไปตัดตอนวงจรการเรียนรู้ในขั้นตอนการสังเกตและสะท้อนคิด ส่งผลให้เกิดสภาวะความรอบรู้ทางการเงินที่หยุดนิ่ง นอกจากนี้ ผู้วิจัยพบว่าระบบทำหน้าที่เป็น “ตัวขยายพฤติกรรม” (Behavioral Amplifier) ตามพื้นฐานเดิมของผู้ลงทุน โดยยิ่งตอกย้ำความเฉื่อยชาให้ฝังลึกขึ้นในกลุ่มผู้ลงทุนเชิงรับ แต่สำหรับกลุ่มผู้ลงทุนที่มีความกระตือรือร้นสูง (Active Learner) ระบบจะถูกใช้เป็นเพียงเครื่องมือเสริมเพื่อช่วยทุ่นแรงเท่านั้น และ 3) ในด้านความแตกต่างในการให้คุณค่า พบว่ากลุ่มที่บริหารจัดการพอร์ตด้วยตนเองให้คุณค่ากับกระบวนการเรียนรู้และความผิดพลาดในฐานะภูมิคุ้มกันทางปัญญา ในขณะที่กลุ่มผู้ใช้งานให้คุณค่ากับผลลัพธ์เชิงตัวเลขและความสะดวกสบาย ข้อค้นพบในภาพรวมสะท้อนถึงสภาวะความย้อนแย้งของการใช้งานระบบอัตโนมัติ ซึ่งผู้ลงทุนยินยอมที่จะลดทอนระดับการพัฒนาทุนทางปัญญาของตนเอง เพื่อแลกกับการจัดการความมั่งคั่งที่สะดวกสบายขึ้น |
