|
ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการสละสิทธิเข้าทำประโยชน์ที่ดินของรัฐในพื้นที่ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการสละสิทธิเข้าทำประโยชน์ที่ดินของรัฐในพื้นที่ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม |
| Creator | บุรินทร์ จันวิไชย |
| Contributor | สุรศักดิ์ บุญเรือง, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | ที่ดินปฏิรูปที่ดิน, สละสิทธิในที่ดิน, โฉนดเพื่อการเกษตร, Agricultural land reform land, Waiver of land right, Agricultural land title deed |
| Abstract | การค้นคว้าอิสระเรื่องปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการสละสิทธิเข้าทำประโยชน์ที่ดินของรัฐในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัญหาและผลกระทบจากการสละสิทธิเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก. 4-01) และโฉนดเพื่อการเกษตร เพื่อจัดที่ดินแทนที่ให้แก่เกษตรกรอื่น โดยมีประเด็นปัญหาที่จะศึกษาสำคัญ 2 ประการ ได้แก่ ประการแรก การกำหนดให้เกษตรกรสละสิทธิในที่ดินเพื่อให้รัฐนำที่ดินไปจัดแก่เกษตรกรอื่นแบบเจาะจงตัวบุคคลตามกฎหมายลำดับรองจะก่อให้เกิดการเปิดช่องให้มีการหลบเลี่ยงการโอนสิทธิในที่ดินที่อาจขัดหรือแย้งกับหลักการตามมาตรา 39 แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 และที่แก้ไขเพิ่มเติม หรือไม่ ประการที่สอง การกำหนดหลักเกณฑ์การสละสิทธิในที่ดินตามโฉนดเพื่อการเกษตรซึ่งแตกต่างจากกรณีการสละสิทธิในที่ดินตามหนังสือ ส.ป.ก. 4-01 ทั้งในด้านเงื่อนไขและผลของการจัดที่ดินจะก่อให้เกิดความไม่เท่าเทียมกันเหลื่อมล้ำระหว่างเกษตรกรและกระทบต่อความเป็นเอกภาพของระบบการจัดที่ดินหรือไม่ ทั้งนี้ การศึกษาดังกล่าวมุ่งเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาที่เหมาะสม มีความเท่าเทียมกันอย่างเป็นธรรม และสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518การศึกษาดังกล่าวได้ดำเนินการวิเคราะห์บทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 ประกอบกับระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคัดเลือกและจัดที่ดินให้แก่เกษตรกร การโอนหรือตกทอดทางมรดกสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อ และการจัดการทรัพย์สินหรือหนี้สินของเกษตรกรผู้ได้รับที่ดิน พ.ศ. 2564 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ระเบียบฯ พ.ศ. 2564) โดยเฉพาะข้อ 29 และข้อ 29/1 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสละสิทธิเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามหนังสือ ส.ป.ก. 4-01 และโฉนดเพื่อการเกษตรเพื่อให้เกษตรกรอื่นได้รับการพิจารณาจัดที่ดินแทนที่ ผลการศึกษาพบว่า การกำหนดให้เกษตรกรสละสิทธิในที่ดินเพื่อให้จัดแก่เกษตรกรอื่นที่ไม่ใช่คู่สมรส บุตร หรือเครือญาติ ให้ได้รับสิทธิเข้าทำประโยชน์เช่นเดียวกับเกษตรกรเดิมตามข้อ 29/1 แห่งระเบียบฯ พ.ศ. 2564 มีลักษณะเป็นการสละสิทธิในมีการจัดที่ดินแทนที่ที่อาจเปิดช่องให้เกิดการหลบเลี่ยงการโอนสิทธิในที่ดินในทางพฤตินัย นอกจากนี้การที่ระเบียบกำหนดหลักเกณฑ์และผลลัพธ์ในการจัดที่ดินแก่เกษตรกรอื่นตามข้อ 29 และข้อ 29/1 แห่งระเบียบฯพ.ศ. 2564 ให้มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทั้งที่สิทธิเข้าทำประโยชน์ตามหนังสือ ส.ป.ก. 4-01 และโฉนดเพื่อการเกษตร มีคุณสมบัติ องค์ประกอบ หลักการและลักษณะอย่างเดียวกันก็ตาม กรณีนี้ส่งผลให้ระบบการจัดที่ดินแทนที่สิทธิเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามระเบียบฯ พ.ศ. 2564 ไม่เป็นไปตามแนวความคิดเรื่องการจัดที่ดินด้วยสิทธิเข้าทำประโยชน์ อันเป็นการพัฒนาจัดที่ดินให้เกษตรกรอื่นที่มีทิศทางไม่ตรงกับหลักการที่กำหนดไว้ในระเบียบฯ พ.ศ. 2564 ทำให้กระบวนการจัดที่ดินที่กำหนดไว้ในระเบียบฯ พ.ศ. 2564 ขาดความเป็นเอกภาพ จนก่อให้เกิดความไม่เท่าเทียมเหลื่อมล้ำระหว่างเกษตรกรผู้ได้รับสิทธิทำประโยชน์ในพื้นที่ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม |
