|
การศึกษาเปรียบเทียบความเหมาะสมของระบบใบอนุญาตในการดำเนินการเกี่ยวกับวัสดุกัมมันตรังสี |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | การศึกษาเปรียบเทียบความเหมาะสมของระบบใบอนุญาตในการดำเนินการเกี่ยวกับวัสดุกัมมันตรังสี |
| Creator | ปานรวี ปาณะศรี |
| Contributor | อำนาจ วงศ์บัณฑิต, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | วัสดุกัมมันตรังสี, การยื่นขอรับใบอนุญาต, อายุใบอนุญาต, Radioactive materials, Licensing application, License validity period |
| Abstract | การกำกับดูแลวัสดุกัมมันตรังสีในประเทศไทยเป็นภารกิจสำคัญที่ต้องอาศัยระบบการอนุญาตที่มีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความเหมาะสมของระบบใบอนุญาตวัสดุกัมมันตรังสีของประเทศไทย โดยเปรียบเทียบกับระบบของประเทศมาเลเซียและประเทศอังกฤษ ผ่านกรอบแนวคิดการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบกฎหมาย (Comparative Legal Analysis Framework) ที่อ้างอิงหลักการของ IAEA และคณะกรรมการพัฒนากฎหมาย โดยเน้นองค์ประกอบหลัก ได้แก่ โครงสร้างของหน่วยงานกำกับดูแล ประเภทใบอนุญาตและอายุใบอนุญาต ขั้นตอนการอนุญาต แนวทางการตรวจสอบ และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ผลการวิเคราะห์พบว่า ระบบใบอนุญาตของประเทศไทยยังมีข้อจำกัดในด้านความคล่องตัว ความเป็นอิสระของหน่วยงานกำกับดูแล การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และการประยุกต์ใช้แนวทางตรวจสอบแบบมุ่งเน้นความเสี่ยง (Risk-based Inspection) เมื่อเทียบกับประเทศที่มีระบบพัฒนาแล้ว เช่น ประเทศอังกฤษซึ่งใช้หลัก ALARP และประเทศมาเลเซียซึ่งมีระบบ E-Licensing ที่ครบวงจรและโปร่งใสจากข้อค้นพบดังกล่าวพบว่าระบบใบอนุญาตของประเทศไทย "ยังไม่เหมาะสมเพียงพอ" ในเชิงประสิทธิภาพและขั้นตอนในการดำเนินการออกใบอนุญาต เพราะขั้นตอนและกระบวนการในการออกใบอนุญาตมีความยุ่งยากและซับซ้อน ในด้านความคล่องตัวของระบบอนุญาตและความเป็นอิสระของหน่วยงานกำกับดูแลอาจมีไม่มามากเท่าที่ควร เนื่องจากมีลักษณะที่อยู่ภายใต้ระบบราชการแบบรวมศูนย์ ส่งผลให้เกิดความล่าช้าและอาจลดความเป็นอิสระในการตัดสินใจนอกจากนั้น ไม่ได้มีการนำเทคโนโลยีอย่าง E-License มาใช้สำหรับการยื่นคำขอการติดตามสถานะ จึงทำให้กระบวนการในการออกใบอนุญาตมีความล่าช้าและเพิ่มภาระแก่ผู้ขอรับใบอนุญาตและพระราชบัญญัติพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ พ.ศ. 2559 ได้บัญญัติให้ใบอนุญาตมีไว้ในครอบครองหรือใช้วัสดุกัมมันตรังสี มีอายุ 5 ปี ทั้งที่วัสดุกัมมันตรังสีบางประเภทอยู่ในระดับความเป็นอันตรายสูงซึ่งต้องอยู่ในการกำกับดูแลอย่างเข้มงวดจึงควรมีการดำเนินการทบทวนแผนป้องกันอันตรายจากรังสีอยู่สม่ำเสมอหรือวัสดุกัมมันตรังสีบางประเภทมีช่วงอายุขัย (lifetime) ของการสลายตัวที่แน่นอนส่งผลให้ระยะเวลาการในการใช้งานของวัสดุกัมมันตรังสีประเภทนั้นมีจำกัดเช่นกัน เพราะหากเกิดระยะเวลาที่จำกัดในช่วงนั้นไปแล้วต้องดำเนินการจัดการกลายเป็นกากกัมมันตรังสีมิฉะนั้นอาจก่อให้เกิดอันตรายหรือผลกระทบต่อประชาชนและสิ่งแวดล้อมได้ ดังนั้น การระบุอายุใบอนุญาตไว้โดยเคร่งครัดการกำหนดอายุใบอนุญาตจึงไม่เหมาะสมซึ่งอาจส่งผลให้เกิดความเป็นอันตรายแก่ผู้ครอบครอง ผู้ใช้หรือผู้ที่เกี่ยวข้องได้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ได้แก่ การเสริมสร้างความเป็นอิสระของสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ การพัฒนาระบบ E-Licensing ให้ครบวงจร การปรับปรุงกฎหมายให้ทันสมัยและยืดหยุ่นมากขึ้น และการส่งเสริมแนวทางการบริหารจัดการความปลอดภัยแบบองค์รวม เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยทางรังสีของประเทศไทยให้สอดคล้องกับแนวทางของ IAEA และหลักธรรมาภิบาลที่ดี (Good Governance) |
