|
มาตรการทางกฎหมายสำหรับการควบคุมและส่งเสริมการเลี้ยงสุนัขอย่างมีความรับผิดชอบเพื่อจัดการจำนวนประชากรสุนัขจรในชุมชน |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | มาตรการทางกฎหมายสำหรับการควบคุมและส่งเสริมการเลี้ยงสุนัขอย่างมีความรับผิดชอบเพื่อจัดการจำนวนประชากรสุนัขจรในชุมชน |
| Creator | มุทิตา สารพัฒน์ |
| Contributor | ประสิทธิ์ ปิวาวัฒนพานิช, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | เจ้าของสัตว์เลี้ยงที่มีความรับผิดชอบ, การทำหมันสุนัข, สุนัขจร, สัตว์เลี้ยงชุมชน, Responsible dog ownership, Dog neutralization, Stray dog, Community pet |
| Abstract | วิทยานิพนธ์นี้ศึกษาเกี่ยวกับแนวทางการจัดการวัฏจักรสุนัขจรล้นเมือง โดยเน้นขอบเขตการศึกษารากเหง้าที่แท้จริงของปัญหาการไม่สามารถควบคุมจำนวนประชากรสุนัขจรในชุมชน ค่านิยมทางสังคมที่มีสุนัขและการเลี้ยงสุนัขดั้งเดิมและปัจจุบัน แนวทางและมาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมและส่งเสริมการเลี้ยงสุนัขในประเทศนิวซีแลนด์ ประเทศสิงคโปร์ และประเทศอินเดีย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อควบคุมจำนวนประชากรสุนัขจรในชุมชนไม่ให้เพิ่มจำนวนมากขึ้น และทำให้ไม่มีสุนัขจรในชุมชน ยกระดับคุณภาพชีวิตของสุนัขจรจากการได้รับการยอมรับว่าเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน ได้รับการใส่ใจดูแลสุขภาพและสุขอนามัย และป้องกันการแพร่โรคจากสุนัขสู่คน ปรับเปลี่ยนค่านิยมของสังคมต่อสุนัขและการเลี้ยงสุนัขที่คำนึงถึงการมีคุณค่าและความสามารถในการรับรู้ความสุขทุกข์ของสุนัข และนำไปสู่การเป็นเจ้าของสัตว์เลี้ยงที่มีความรับผิดชอบ รวมทั้งกำหนดมาตรการทางกฎหมายเพื่อการจัดการจำนวนประชากรสุนัขจรในชุมชนที่สอดคล้องกับจริยธรรมและแนวปฏิบัติที่ดีระดับสากล ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีงานการศึกษาวิจัยในประเด็นนี้อย่างเป็นระบบเท่าที่ควร การทำความเข้าใจรากเหง้าที่แท้จริงและค่านิยมที่มีต่อสุนัขจะทำให้สามารถพิจารณาแนวทางที่เหมาะสมที่จะทำให้สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ข้างต้นได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน ซึ่งจะช่วยลดผลกระทบด้านสุขภาพจากการที่สุนัขเป็นพาหะหลักในการแพร่โรคพิษสุนัขบ้าสู่คน ความปลอดภัยสาธารณะ ภาระงบประมาณ และภาพลักษณ์ของประเทศ ด้วยเหตุนี้ ผู้วิจัยจึงมีความสนใจที่จะศึกษาความเป็นไปได้ของประเทศไทยในการตราร่างกฎกระทรวงควบคุมและส่งเสริมการเลี้ยงสุนัข พ.ศ. .... ที่กำหนดมาตรการบังคับและมาตรการส่งเสริมการเลี้ยงสุนัขโดยอาศัยอำนาจตามมาตรา 6 แห่งพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 โดยเสนอให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนำมาตรการบังคับตามร่างกฎกระทรวงควบคุมและส่งเสริมการเลี้ยงสุนัข พ.ศ. .... ไปกำหนดไว้ในข้อบัญญัติเพื่อควบคุมการเลี้ยงและปล่อยสุนัขในพื้นที่รับผิดชอบ เพื่อให้ทุกพื้นที่ในประเทศไทยสามารถดำเนินการควบคุมจำนวนประชากรสุนัขจรได้จริง และมีอำนาจพิจารณากำหนดมาตรการส่งเสริมการเลี้ยงสุนัขอย่างมีความรับผิดชอบในพื้นที่เมื่อมีความพร้อมได้ อีกทั้งได้นำเสนอให้รับเอาแนวคิดสัตว์ชุมชนที่มีอยู่แล้วในประเทศมากำหนดเป็นสัตว์เลี้ยงชุมชนเพื่อแบ่งแยกความรับผิดทางกฎหมายที่เกิดจากการมีหน้าที่ของเจ้าของสุนัข (Ownership) ออกจากการให้การดูแลของชุมชน (Guardianship) ที่จะเป็นการสร้างความชัดเจนให้แก่ผู้เข้ามามีส่วนร่วมช่วยดูแลสุนัขที่เป็นสัตว์เลี้ยงชุมชน รวมตลอดจนกำหนดมาตรการเกี่ยวกับแรงจูงใจ (Incentive) ให้ผู้เกี่ยวข้องร่วมมือดำเนินการที่จะเป็นการลดผลลัพธ์ไม่พึงประสงค์ (Moral Hazard) ที่อาจเกิดขึ้นจากการออกกฎหมายและกฎเพิ่มเติมอีก 3 มาตรการ คือ (1) มาตรการเพื่อประกันความเสียหายจากการปิดกิจการฟาร์มเพาะพันธุ์สุนัขที่อาจมีการทอดทิ้งสุนัขที่เลี้ยงโดยกำหนดเงื่อนไขการวางประกันเพื่อความเสียหายเมื่อมีการขออนุญาตเพาะพันธุ์สุนัข ด้วยการเสนอให้มีร่างพระราชบัญญัติการสาธารณสุข (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... (แก้ไขเพิ่มเติมมาตรา 33 วรรคสอง) (2) มาตรการสิทธิประโยชน์ทางภาษี สำหรับคณะบุคคลและสถานพยาบาลสัตว์ที่เข้าร่วมดำเนินการป้องกันและควบคุมการแพร่ระบาดของโรคพิษสุนัขบ้า และการทำหมันสุนัข ด้วยการเสนอให้มีร่างพระราชบัญญัติโรคพิษสุนัขบ้า (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... (เพิ่มมาตรา 17/1 และมาตรา 17/2) และ (3) มาตรการเพิ่มแรงจูงใจในการป้องกันการทอดทิ้งสุนัข โดยกำหนดให้ผู้แจ้งเหตุพร้อมหลักฐานการทอดทิ้งสุนัขอันเป็นเหตุให้สุนัขตกอยู่ในความทุกข์ทรมานจากการขาดน้ำ อาหาร และที่อยู่อาศัย ได้รับเงินสินบนตามกฎหมาย ด้วยการเสนอให้มีร่างพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... (เพิ่มมาตรา 34/1) ซึ่งการจัดการจำนวนประชากรสุนัขและสุนัขจรเป็นเรื่องที่มีความสำคัญและจำเป็นเร่งด่วนที่รัฐจำเป็นต้องเข้ามาแทรกแซงเพื่อบรรเทาปรากฏการณ์ “วัฏจักรสุนัขจรล้นเมือง” โดยหากปล่อยให้สถานการณ์ยังคงดำเนินไป จะสร้างผลกระทบและเกิดผลเสียต่อสังคมโดยรวมที่กระจายเป็นวงกว้างยิ่งขึ้น อีกทั้งสาระสำคัญของร่างกฎหมายและร่างกฎตามข้อเสนอของงานวิจัยฉบับนี้ยังได้พิจารณาการประสานประโยชน์สาธารณะตามหลักความได้สัดส่วน และสอดรับกับหน้าที่ของรัฐตามมาตรา 47 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ในการจัดให้มีการป้องกันและขจัดโรคติดต่ออันตราย คือ โรคพิษสุนัขบ้า ให้แก่ประชาชน รวมตลอดจนได้ดำเนินการวิเคราะห์ผลกระทบทางกฎหมายและรับฟังความคิดเห็นผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องเพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางตามพระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562 ด้วยแล้ว |
