|
ระบบคะแนนในการวินิจฉัยภาวะความผิดปกติของการเบ่งถ่ายอุจจาระในผู้ป่วยภาวะท้องผูกเรื้อรังที่ไม่ตอบสนองต่อยาระบาย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ระบบคะแนนในการวินิจฉัยภาวะความผิดปกติของการเบ่งถ่ายอุจจาระในผู้ป่วยภาวะท้องผูกเรื้อรังที่ไม่ตอบสนองต่อยาระบาย |
| Creator | ธนวัชร จีระตระกูล |
| Contributor | ธรรมนาถ เจริญบุญ, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | คะแนนทำนายความเสี่ยง, ภาวะความผิดปกติของการขับถ่ายอุจจาระ, ภาวะท้องผูกเรื้อรัง, Predictive score, Defecation disorder, Chronic constipation |
| Abstract | ภาวะท้องผูกเรื้อรังเป็นภาวะที่พบบ่อยในเวชปฏิบัติ ถึงแม้ว่าไม่ทำให้ผู้ป่วยถึงแก่ชีวิต แต่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตผู้ป่วย ภาวะความผิดปกติของการเบ่งถ่ายอุจจาระเป็นชนิดหนึ่งของภาวะท้องผูกเรื้อรังที่จำแนกโดยพยาธิสรีระวิทยาเกิดจากการทำงานไม่สอดประสานของหูรูดทวารหนักกับการเบ่งถ่าย กล่าวคือ หูรูดทวารหนักไม่คลายตัวขณะเบ่งถ่ายอุจจาระ ผู้ป่วยภาวะความผิดปกติของการเบ่งถ่ายอุจจาระมักไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาระบายและต้องได้รับการรักษาที่จำเพาะโดยการฝึกการเบ่งถ่ายอุจจาระซึ่งสามารถทำได้ในโรงเรียนแพทย์เท่านั้น ปัจจุบันยังไม่มีอาการใดอาการหนึ่งจำเพาะในการวินิจฉัย จำเป็นต้องอาศัยการตรวจสรีรวิทยาของการขับถ่าย การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบคะแนนในการวินิจฉัยภาวะความผิดปกติของการขับถ่ายอุจจาระโดยคาดหวังว่าการมีสามารถช่วยให้แพทย์สามารถวินิจฉัยและส่งต่อผู้ป่วยมารับการรักษาจำเพาะได้รวดเร็วมากขึ้นการศึกษานี้คัดเลือกผู้ป่วยภาวะท้องผูกเรื้อรังที่ไม่ตอบสนองต่อยาระบายที่ได้รับการตรวจทางสรีรวิทยาของการขับถ่ายที่โรงพยาบาลศิริราช ทำการศึกษาหาปัจจัยทางคลินิกที่สัมพันธ์กับภาวะความผิดปกติของการเบ่งถ่ายอุจจาระโดยการวิเคราะห์ทางสถิติ univariable และ multi-variable logistic regression analysis ทำการปรับ logistic regression model ให้เป็นระบบคะแนนอย่างง่าย และทดสอบประสิทธิภาพในการวินิจฉัยของระบบคะแนนโดยใช้การตรวจสรีรวิทยาและเกณฑ์การวินิจฉัย Rome IV เป็นเกณฑ์การวินิจฉัยมาตรฐาน จากการเก็บตัวอย่างข้อมูลของผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจการทำงานของหูรูดทวารหนัก (anorectal manometry) ที่โรงพยาบาลศิริราช ได้รวบรวมกลุ่มตัวอย่างสำหรับการพัฒนาระบบคะแนน (derivation set) ระหว่างปี มิถุนายน พ.ศ. 2561 ถึง มิถุนายน พ.ศ. 2566 จำนวน 402 คน และกลุ่มตัวอย่างสำหรับการทดสอบประสิทธิภาพของระบบคะแนน (validation set) ระหว่างปี มิถุนายน พ.ศ. 2556 ถึง พฤษภาคม พ.ศ. 2561 จำนวน 100 คน ความชุกของภาวะความผิดปกติของการขับถ่ายอุจจาระเท่ากับร้อยละ 52.5 จากการวิเคราะห์ถดถอยหลายตัวแปร สามารถพัฒนาระบบคะแนนในการวินิจฉัยภาวะความผิดปกติของการขับถ่ายอุจจาระ โดยระบบคะแนนมีคะแนนตั้งแต่ 0 ถึง 11 คะแนนประกอบด้วยลักษณะทางคลินิกได้แก่ การเบ่งถ่ายอุจจาระลำบาก (3 คะแนน) จำนวนครั้งในการขับถ่ายอุจจาระอย่างน้อย 3 ครั้งต่อสัปดาห์ (2 คะแนน) ความรู้สึกมีสิ่งขวางกั้นขณะขับถ่ายอุจจาระ (2 คะแนน) การใช้นิ้วล้วงช่วยถ่ายอุจจาระ (2 คะแนน) ระยะเวลาตั้งแต่เริ่มมีอาการน้อยกว่าเท่ากับ 2 ปี (1คะแนน) และความรู้สึกขับถ่ายอุจจาระไม่สุด (1 คะแนน) ระบบคะแนนนี้มีความสามารถในการวินิจฉัยอยู่ในเกณฑ์ดีเยี่ยมโดยมี AUROC เท่ากับ 0.91 ในกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการพัฒนาระบบคะแนน จุดตัดที่เหมาะสมคือคะแนนมากกว่าหรือเท่ากับ 6 คะแนน โดยมี ความไวร้อยละ 87.2 ความจำเพาะร้อยละ 83.2 positive predictive value ร้อยละ 85.2 negative predictive value ร้อยละ 85.5 likelihood ratio positive 5.20 และ likelihood ratio negative 0.15 และยังคงมีประสิทธิภาพระดับดีเยี่ยมในกลุ่มตัวอย่างที่ใช้สำหรับทดสอบประสิทธิภาพของระบบคะแนนเช่นกันการศึกษานี้เป็นการศึกษาแรกที่ได้พัฒนาระบบคะแนนอย่างง่ายสำหรับวินิจฉัยภาวะความผิดปกติของการขับถ่ายอุจจาระ โดยระบบคะแนนนี้ใช้อาการทางคลินิกที่สามารถประเมินได้จริงในเวชปฏิบัติของประเทศไทย ผู้วิจัยคาดหวังว่าระบบคะแนนนี้จะสามารถช่วยให้แพทย์ทุกระดับสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการประเมินผู้ป่วยที่สงสัยภาวะความผิดปกติของการขับถ่ายอุจจาระ เพื่อส่งตัวผู้ป่วยมาตรวจยืนยันทางสรีระวิทยาและได้รับการรักษาจำเพาะ ได้รวดเร็วมากขึ้น ทำให้ผู้ป่วยมีผลการรักษาและคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น |
