|
การมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรน้ำของเกษตรกรชาวนาในพื้นที่ปลูกข้าวหลักของจังหวัดเชียงใหม่ |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ปรมินทร์ นาระทะ |
| Title | การมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรน้ำของเกษตรกรชาวนาในพื้นที่ปลูกข้าวหลักของจังหวัดเชียงใหม่ |
| Contributor | ศันสนีย์ กระจ่างโฉม |
| Publisher | มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ |
| Publication Year | 2563 |
| Journal Title | วารสารวิจัยราชภัฏเชียงใหม่ |
| Journal Vol. | 21 |
| Journal No. | 3 |
| Page no. | 155-173 |
| Keyword | การมีส่วนร่วมของเกษตรกรชาวนา, การจัดการทรัพยากรน้ำ, พื้นที่ปลูกข้าวหลัก, Farmers participation, Water resource management, Main rice planting area |
| URL Website | https://so05.tci-thaijo.org/index.php/cmruresearch/index |
| Website title | เว็บไซด์วารสารวิจัยราชภัฏเชียงใหม่ |
| ISSN | 2651-2068 (online) |
| Abstract | การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประชากรศาสตร์ การใช้น้ำเพื่อปลูกข้าวของเกษตรกรชาวนา และการมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรน้ำของเกษตรกรชาวนาในพื้นที่ปลูกข้าวหลักของจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยกำหนดกลุ่มตัวอย่างจำนวน 392 คน ใช้เครื่องมือในการศึกษา คือ แบบสอบถามและวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และใช้ค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักเพื่อศึกษาระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรน้ำของเกษตรกรชาวนาโดยใช้แบบมาตราส่วนประมาณค่า กำหนดค่าน้ำหนัก 5 ระดับตามวิธีการของลิเคิร์ท และวิเคราะห์ข้อมูลจากเนื้อหาเชิงลึก ในการศึกษาด้านประชากรศาสตร์ของเกษตรกรชาวนาพบว่าส่วนใหญ่เป็นเพศชายมีประสบการณ์ในการจัดการทรัพยากรน้ำในการปลูกข้าวอยู่ในช่วง 21-30 ปี และมีรายได้จากการปลูกข้าวมากกว่า 50,000บาทต่อปี มีพื้นที่ทำนาน้อยกว่า 4 ไร่อยู่ในเขตพื้นที่ชลประทานที่มีการจัดสรรน้ำตามรอบเวรเข้าสู่พื้นที่นำนาอย่างทั่วถึงผ่านฝายทดน้ำเข้าสู่หนองและบึงในพื้นที่ของเกษตรกรเพื่อกักเก็บไว้ในในการทำนา ซึ่งจะมีการทำนาจำนวน 2 ครั้งต่อปีเมื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของเกษตรกรในแต่ละด้าน พบว่า ด้านการมีส่วนร่วมคิดเกษตรกรที่มีส่วนร่วมในระดับมากที่สุดคืออำเภอแม่อาย โดยมีระดับการมีส่วนร่วมให้ความคิดหรือข้อมูลข่าวสารผ่านช่องทางต่าง ๆ อยู่ในระดับมากที่สุด ด้านการมีส่วนร่วมจัดทำแผนเกษตรกรที่มีส่วนร่วมในระดับมากคือพื้นที่อำเภอฝาง โดยมีการวางแผนการปลูกพืชและกิจกรรมที่ต้องใช้น้ำในชุมชนในระดับมาก ด้านการมีส่วนร่วมปฏิบัติเกษตรกรที่มีส่วนร่วมในระดับมากคือพื้นที่อำเภอฝาง โดยมีส่วนร่วมมากที่สุดในการเป็นคณะกรรมการหรือคณะทำงาน และร่วมทำงานเกี่ยวกับการจัดการน้ำในพื้นที่ ด้านการมีส่วนร่วมติดตามผลและประเมินผลเกษตรกรที่มีส่วนร่วมในระดับมากที่สุดได้แก่พื้นที่อำเภอแม่อาย โดยมีส่วนร่วมในการสอดส่องดูแลไม่ให้เกิดการลักลอบรับน้ำก่อนกำหนด หรือปิดกั้นทางน้ำในระดับมากที่สุด ด้านการมีส่วนร่วมรับประโยชน์เกษตรกรที่มีส่วนร่วมในระดับมากได้แก่พื้นที่อำเภอฝางโดยมีส่วนร่วมระดับมากที่สุดในการมีความรู้สึกร่วมเป็นเจ้าของทรัพยากรน้ำในพื้นที่ โดยการมีส่วนร่วมที่ส่งผลให้การจัดการทรัพยากรน้ำเพื่อการปลูกข้าวให้สำเร็จได้นั้นเกษตรกรต้องมีส่วนร่วมคิดโดยคำนึงถึงทรัพยากรน้ำต้นทุน การสำรวจพื้นที่ จำนวนครั้งในการปลูกข้าว และมีส่วนร่วมวางแผนการใช้น้ำให้สอดคล้องและมีส่วนร่วมปฏิบัติในการจัดสรรน้ำตามแผน การดูแลรักษา ภายหลังการจัดสรรน้ำเสร็จสิ้นจะต้องมีส่วนร่วมในการประเมินการใช้น้ำและปัญหาเพื่อนำไปสู่การมีส่วนร่วมในการคิดในขั้นตอนแรก อันจะส่งผลให้เกษตรกรมีส่วนร่วมในการได้รับผลประโยชน์ในการได้รับน้ำเพื่อใช้ในการปลูกข้าวอย่างมีประสิทธิภาพ |
