|
ชาติพันธุ์นิพนธ์ศิลปะดิจิทัล: อัตลักษณ์ของศิลปินและโลกศิลปะของศิลปะเอ็นเอฟที (NFT) ในประเทศไทย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ชาติพันธุ์นิพนธ์ศิลปะดิจิทัล: อัตลักษณ์ของศิลปินและโลกศิลปะของศิลปะเอ็นเอฟที (NFT) ในประเทศไทย |
| Creator | ฉัตรชัย ศิริวิทยรัตน์ |
| Contributor | ยุกติ มุกดาวิจิตร, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | ศิลปินผู้ประกอบการ, โลกศิลปะ, ศิลปะร่วมสมัยไทย, แพลตฟอร์ม, NFT Art, Artist-entrepreneur, Art world, Thai contemporary art, Platform |
| Abstract | วิทยานิพนธ์นี้ศึกษาปรากฏการณ์ NFT Art ที่เกิดขึ้นในประเทศไทย ในช่วงปี 2021-2022 ในฐานะปรากฏการณ์ทางศิลปะและสังคมที่เกิดขึ้นจากการบรรจบกันของศิลปะร่วมสมัย เทคโนโลยีบล็อกเชน และตลาดแพลตฟอร์ม งานศึกษานี้มุ่งพิจารณาว่า การมาถึงของ NFT Art ได้ก่อรูปโลกศิลปะและตัวตนศิลปินแบบใหม่ขึ้นในประเทศไทยอย่างไร และโลกศิลปะที่ก่อตัวขึ้นนี้ได้นำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงของอุดมการณ์และเงื่อนไขการทำงานของศิลปิน NFT อย่างไรบ้าง ผู้เขียนเสนอว่า NFT Art ควรถูกพิจารณาในฐานะสิ่งประดิษฐ์ดิจิทัลที่เปิดพื้นที่ให้ศิลปินจำนวนหนึ่งทดลองสร้างสรรค์ สร้างรายได้ และสร้างตัวตน มากกว่าการถูกทำความเข้าใจผ่านภาพลักษณ์ด้านการเก็งกำไร การฟอกเงิน หรือความผันผวนของตลาดเพียงด้านเดียวในวิทยานิพนธ์นี้ ผู้เขียนใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพตามแนวทางชาติพันธุ์นิพนธ์ โดยอาศัยการสัมภาษณ์ศิลปินและผู้เกี่ยวข้องกับ NFT Art ชาวไทย จำนวน 11 คน ร่วมกับการสังเกตการณ์พื้นที่ออนไลน์ การติดตามแพลตฟอร์ม NFT Marketplace คอมมูนิตี้ออนไลน์ โพสต์ของศิลปิน ร่องรอยดิจิทัล ข่าว บทสัมภาษณ์ งานเสวนา และทรรศนะของนักวิชาการศิลปะ 2 คน ได้แก่ ถนอม ชาภักดี และธเนศ อ่าวสินธุ์ศิริ ที่เผยแพร่ในพื้นที่สาธารณะ เพื่อทำความเข้าใจทั้งประสบการณ์ของผู้ที่อยู่ในสนาม NFT Art และข้อถกเถียงที่เกิดขึ้นรอบปรากฏการณ์ดังกล่าวในโลกศิลปะร่วมสมัยไทย ในเชิงแนวคิด ผู้เขียนใช้แนวคิดผู้ประกอบการแห่งตน (entrepreneurial self) ของ Ulrich Bröckling เป็นแนวทางในการวิเคราะห์การที่ศิลปินต้องประกอบสร้างและบริหารจัดการตนเองในฐานะผู้ประกอบการ ร่วมด้วยกับแนวคิดโลกศิลปะ (Art Worlds) ของ Howard S. Becker เพื่อพิจารณาการเปลี่ยนแปลงขนบและความร่วมมือใหม่ที่เกิดขึ้นจากการมาถึงของ NFT Artผลการศึกษาพบว่า NFT Art เคยถูกจินตนาการว่าเป็นพื้นที่แห่งโอกาสที่เปิดให้ศิลปินเข้าถึงผู้สะสมได้โดยตรง ข้ามกลไกคัดกรองของโลกศิลปะเดิม และสร้างมูลค่าให้กับผลงานดิจิทัลได้ชัดเจนขึ้น อย่างไรก็ตาม โอกาสดังกล่าวมาพร้อมกับเงื่อนไขใหม่ของการเป็นศิลปิน ศิลปินที่เข้าสู่สนาม NFT Art ต้องทำให้ตนเองกลายเป็นโปรเจกต์ที่มีเรื่องเล่า ภาพลักษณ์ ความต่อเนื่อง ความน่าเชื่อถือ และศักยภาพทางเศรษฐกิจในสายตาของผู้สะสม ตัวตนแบบ ‘ศิลปินผู้ประกอบการ’ (artist-entrepreneur) จึงเป็นจุดปะทะสำคัญระหว่างอุดมการณ์การเป็นศิลปินกับตรรกะของตลาดและการเก็งกำไร วิทยานิพนธ์นี้จึงชี้ให้เห็นว่า NFT Art มีนัยสำคัญต่อประวัติศาสตร์ศิลปะร่วมสมัยไทย เพราะเผยให้เห็นช่วงเวลาที่ทั้งวิธีคิด วิธีทำงาน ระบอบคุณค่า ขนบทางศิลปะ รวมถึงช่องทางการซื้อขายผลงาน ถูกนำมาต่อรองและจัดวางใหม่ภายใต้บริบทการก่อตัวของ ‘โลกศิลปะ NFT’ ในประเทศไทย |
