|
ค่าปลายสุดและโปรไฟล์แนวดิ่งของความเร็วลมกระโชกที่เกิดจากฝนฟ้าคะนองในประเทศไทย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ค่าปลายสุดและโปรไฟล์แนวดิ่งของความเร็วลมกระโชกที่เกิดจากฝนฟ้าคะนองในประเทศไทย |
| Creator | กัญญารัตน์ อุตโม |
| Contributor | นเรศ ลิมสัมพันธ์เจริญ, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | พายุฝนฟ้าคะนอง, ลมกระโชก, ค่าปลายสุด, การกระจายตัวแบบพาเรโตทั่วไป, โปรไฟล์แนวดิ่งของความเร็วลม, Thunderstorms, Gust wind speed, Extreme value, Generalized pareto distribution, Vertical profile |
| Abstract | วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ศึกษาคุณลักษณะของความเร็วลมกระโชกจากพายุฝนฟ้าคะนองในประเทศไทย และโปรไฟล์แนวดิ่งของความเร็วลมที่เกิดจากพายุฝนฟ้าคะนอง โดยใช้ข้อมูลความเร็วลมสูงสุดรายวัน เสียงฟ้าคะนองรายวัน และปริมาณน้ำฝนรายวันจากสถานีตรวจอากาศของกรมอุตุนิยมวิทยา จำนวน 74 สถานี ระหว่างช่วงปี พ.ศ. 2533 ถึง 2566 จากการศึกษาพบว่าภาคตะวันออกมีอัตราการเกิดฝนฟ้าคะนองสูงสุดเฉลี่ย 55 วันต่อปี รองลงมาเป็นพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคใต้ฝั่งตะวันออก ภาคใต้ฝั่งตะวันตก ภาคกลาง และภาคเหนือ ตามลำดับ โดยค่าฐานนิยมของความเร็วลมส่วนใหญ่อยู่ที่ 5.14 เมตรต่อวินาที จากการตรวจสอบรูปแบบการกระจายตัวที่เหมาะสมกับข้อมูลความเร็วลมสูงสุด (Parent Distribution) ด้วย P–P Plot และ Q–Q Plot พบว่า 66 สถานีมีการกระจายตัวสอดคล้องกับ Log-normal และ Gamma คิดเป็นร้อยละ 75.8 และ 24.2 ตามลำดับ และอีก 8 สถานีไม่บ่งชี้ว่าสอดคล้องกับการกระจายตัวทั้งสอง ซึ่งจากการวิเคราะห์ค่าปลายสุดของความเร็วลมฝนฟ้าคะนองจากการกระจายตัวของค่าส่วนเกินจากเกณฑ์ ด้วยการกระจายตัวแบบพาเรโตทั่วไป (GPD) ของ 74 สถานี พบว่ามีเพียงร้อยละ 21.6 ที่บ่งชี้อย่างมีนัยสำคัญว่ามีการกระจายตัวที่สอดคล้องกับกรณีพารามิเตอร์รูปร่างไม่เป็นศูนย์ ค่าปลายสุดที่คาบกลับ 50 ปีและ 500 ปี ถูกประมาณด้วยการกระจายตัวแบบ Exponential (กรณีพารามิเตอร์รูปร่างเป็นศูนย์) สำหรับค่าส่วนเกินกว่าเกณฑ์กำหนดที่สอดคล้องกับอัตราการเกิดประมาณ 3 เหตุการณ์ต่อปี โดยค่าความเร็วลมที่คาบกลับ 50 ปี (V50) และ 500 ปี (V500) มีค่าสูงสุดในภาคเหนือ อยู่ในช่วง 14.5 ถึง 34.5 และ 17.6 ถึง 43.4 เมตรต่อวินาที ตามลำดับ รองลงคือภาคตะวันออก ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ ตามลำดับ สำหรับการศึกษาโปรไฟล์แนวดิ่งของความเร็วลม ได้ใช้ข้อมูลจากเครือข่ายตรวจวัดลมแนวดิ่งของกองอุตุนิยมวิทยาการบิน กรมอุตุนิยมวิทยา ประกอบกับข้อมูลรายงานสภาพอากาศปัจจุบันที่สนามบิน ที่ตั้งอยู่ในสนามบินดอนเมือง ในช่วง พ.ศ. 2565 ถึง 2568 และสนามบินสุวรรณภูมิ ในช่วงปี พ.ศ. 2568 จากการวิเคราะห์พบเหตุการณ์ที่มีลักษณะ nose-shape profile จำนวน 13 เหตุการณ์ แบ่งเป็น 9 เหตุการณ์จากสนามบินดอนเมืองและ 4 เหตุการณ์จากสนามบินสุวรรณภูมิ โดยมีความเร็วลมสูงสุดเฉลี่ย 13.63 เมตรต่อวินาที ที่ระดับความสูงเฉลี่ย 153.8 เมตรจากพื้นดิน นอกจากนี้ จากการศึกษาข้อมูลจากเครือข่ายตรวจวัดความเร็วลม 17 สถานี ประกอบกับข้อมูลรายงานสภาพอากาศปัจจุบันที่สนามบิน ในพื้นที่สนามบินสุวรรณภูมิ ในช่วงปี พ.ศ. 2555 ถึง 2560 จากการคัดแยกพบว่า เหตุการณ์ลมฝนฟ้าคะนองเกิดมากในช่วงเดือนมิถุนายนถึงตุลาคม โดยเฉพาะเดือนกันยายน และจากการวิเคราะห์ข้อมูลความเร็วลมสูงสุดที่ระดับ 10 และ 40 เมตร พบว่าข้อมูลมีการกระจายตัวที่ใกล้เคียงกับการกระจายตัวแบบ Log-normal ขณะที่อัตราส่วนความเร็วลมระหว่างสองระดับมีความสัมพันธ์เชิงบวกซึ่งกันและกันและมีการกระจายใกล้เคียงกับการกระจายตัวแบบปกติ และในเหตุการณ์ที่ความเร็วลมสูงสุดมีค่าสูง ช่วงการกระจายตัวของค่าอัตราส่วนมีแนวโน้มแคบลง อยู่ในช่วงประมาณ 0.8–1.2 |
