|
การให้สัตยาบันหนี้ของคู่สมรส: กรณีศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายระบบซีวิลลอว์และคอมมอนลอว์ |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | การให้สัตยาบันหนี้ของคู่สมรส: กรณีศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายระบบซีวิลลอว์และคอมมอนลอว์ |
| Creator | เมธาวี ปล้องอ่อน |
| Contributor | มาตาลักษณ์ เสรเมธากุล, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | การให้สัตยาบัน, หนี้ร่วมระหว่างคู่สมรส, การตีความการให้สัตยาบัน, Ratification, Joint liability of spouses, Interpretation of ratification |
| Abstract | ปัจจุบันสังคมไทยประสบปัญหาหนี้สินครัวเรือนเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการเปลี่ยนผ่านรูปแบบการก่อหนี้จากปัจจัยพื้นฐานไปสู่การกู้ยืมเพื่อประกอบธุรกิจรายย่อย (SMEs) ส่งผลให้ภาคครัวเรือนมีความจำเป็นในการกู้ยืมเงินกับสถาบันการเงินเพื่อปัจจัยพื้นฐานในครัวเรือน หรือการประกอบธุรกิจในภาคครัวเรือนสูงขึ้น เมื่อเกิดหนี้สินในภาคครัวเรือนก็จะนำไปสู่ความรับผิดในหนี้ที่คู่สมรสก่อขึ้นระหว่างสมรส ซึ่งหากการก่อหนี้นั้นเป็นหนี้ที่เกี่ยวข้องกับครัวเรือน แม้อีกฝ่ายมิได้รู้เห็นในการก่อหนี้ก็ต้องร่วมรับผิดเป็นหนี้ร่วมระหว่างคู่สมรส ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1490 (1) ถึง (3) ซึ่งเป็นหนี้ที่เกิดขึ้นเพื่อประโยชน์ของครอบครัว แต่หากหนี้นั้นเป็นหนี้ส่วนตัวของคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง โดยคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งหรือครอบครัวไม่ได้รับประโยชน์ในหนี้นั้น คู่สมรสฝ่ายที่ก่อหนี้ต้องรับผิดในหนี้นั้นเป็นการส่วนตัว แต่เมื่อไรก็ตามคู่สมรสฝ่ายที่ไม่ได้ก่อหนี้ได้ให้สัตยาบันในหนี้ส่วนตัวของคู่สมรสของตน ก็จะต้องร่วมรับผิดเป็นหนี้ร่วมระหว่างคู่สมรส ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490 (4) ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1490 (4) กฎหมายไม่ได้กำหนดรูปแบบหรือวิธีการไว้โดยเฉพาะเจาะจง การตีความการให้สัตยาบันจึงถูกตีความไปตามเจตนาที่แสดงออก ก่อให้เกิดปัญหาในการปรับใช้กฎหมายมาตราดังกล่าวที่ ซึ่งเป็นปัญหาการตีความกฎหมาย เนื่องจากผลของมาตราดังกล่าวทำให้คู่สมรสฝ่ายที่ไม่ได้ก่อหนี้ต้องร่วมรับผิดเป็นหนี้ร่วมเมื่อให้สัตยาบันและมีผลผูกพันในทางทรัพย์สินของคู่สมรสทั้งสองฝ่าย หากตีความไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของกฎหมายที่แท้จริงอาจจะส่งผลกระทบต่อคู่สมรสฝ่ายที่ไม่ได้ก่อหนี้ อีกทั้งหากกฎหมายมีความไม่ชัดเจนและคลุมเครือก็จะเป็นปัญหากับเจ้าหนี้ในการบังคับใช้กฎหมายเช่นกันล่าสุดในปี 2561 มีคำพิพากษาฎีกาที่ประชุมใหญ่ที่ 8820/2561 (25/2561) วินิจฉัยในเรื่องการให้สัตยาบันหนี้ของคู่สมรส ในกรณีที่คู่สมรสของผู้ค้ำประกันลงนามให้ความยินยอมในหนังสือให้ความยินยอมในการทำนิติกรรมทุกประเภทของคู่สมรส ว่าไม่เข้าลักษณะเป็นการให้สัตยาบันตามมาตรา 1490 (4) เนื่องจากไม่มีข้อเท็จจริงหรือพฤติการณ์ใดของคู่สมรสที่ฟังได้ว่าเป็นการรับรองการที่คู่สมรสของตนไปก่อหนี้ เมื่อไม่มีพฤติการณ์ดังกล่าวการลงชื่อในหนังสือให้ความยินยอมจึงเป็นเพียงการแสดงเจตนารับรู้และไม่คัดค้านเท่านั้น ซึ่งคำพิพากษาดังกล่าวเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ศาลล่างนำมาเป็นบรรทัดฐานปรับใช้กับคดีอื่น ๆ ที่มีการให้ความยินยอมให้ลักษณะดังกล่าวว่าไม่เป็นการให้สัตยาบัน ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างในด้านสถาบันการเงินซึ่งเป็นเจ้าหนี้ที่มีการให้คู่สมรสลงนามในหนังสือให้ความยินยอมดังกล่าวเป็นปกติประเพณีในการปล่อยสินเชื่อให้แก่ลูกหนี้ที่มีคู่สมรส ส่งผลให้ศาลยกฟ้องคู่สมรสโดยใช้เหตุผลดังกล่าวมาวินิจฉัยตัดสินคดีการค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงประสงค์ที่จะศึกษาในเรื่องการให้สัตยาบันหนี้ของคู่สมรส โดยมุ่งเน้นในเรื่องเจตนารมณ์ของกฎหมายมาตรา 1490 (4) รวมถึงการตีความการให้สัตยาบัน รูปแบบของการให้สัตยาบันทั้งโดยชัดแจ้งและโดยปริยาย และระยะเวลาให้สัตยาบัน โดยศึกษาเปรียบเทียบระบบกฎหมายระบบซีวิลลอว์และคอมมอนลอว์ เพื่อหาวิธีการที่เหมาะสมในการปรับใช้ตีความการให้สัตยาบันหนี้ของคู่สมรสให้เป็นธรรมกับทุกฝ่าย และเพื่อให้เกิดความชัดเจนในการปรับใช้ข้อกฎหมายให้ถูกต้องตรงเจตนารมณ์ของกฎหมายต่อไป |
