|
การบรรเทาภาระภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง: ศึกษากรณีที่ดินถูกประกาศเป็นเขตระบบโครงข่ายพลังงาน |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | การบรรเทาภาระภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง: ศึกษากรณีที่ดินถูกประกาศเป็นเขตระบบโครงข่ายพลังงาน |
| Creator | ศิโรดม ชูแก้ว |
| Contributor | สมคิด เลิศไพฑูรย์, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง, เขตระบบโครงข่ายพลังงาน, การรอนสิทธิในที่ดิน, การบรรเทาภาระภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง, ความเป็นธรรมทางภาษี, Land and building tax, Energy network, Right-of-way, Land easements, Tax relief measures, Tax equity |
| Abstract | การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประเด็นปัญหาความไม่เป็นธรรมในการจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในบริเวณที่มีเขตระบบโครงข่ายพลังงานพาดผ่าน ตามพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 โดยพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่ว่าการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของประเทศส่งผลให้เกิดการรอนสิทธิในที่ดินของเอกชนตามพระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ซึ่งก่อให้เกิดข้อจำกัดในการใช้ประโยชน์ในที่ดินอย่างมีนัยสำคัญ และเจ้าของที่ดินที่ถูกประกาศเป็นเขตระบบโครงข่ายพลังงานยังคงต้องรับภาระภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างประหนึ่งว่าสามารถใช้ประโยชน์ในที่ดินได้อย่างเต็มประสิทธิภาพจากการศึกษาพบปัญหาที่สำคัญว่า แม้กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคำนวณมูลค่าที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างที่ไม่มีราคาประเมินทุนทรัพย์ พ.ศ. 2562 ฉบับลงวันที่ 26 ธันวาคม 2562 จะมีบทบัญญัติให้ลดมูลค่าที่ดินในเขตสายส่งไฟฟ้าแรงสูงเหลือเพียงร้อยละ 30 ของราคาประเมินทุนทรัพย์ที่ดินที่กรมธนารักษ์หรือสำนักงานธนารักษ์พื้นที่จัดส่งให้ ซึ่งเป็นการยอมรับว่าที่ดินดังกล่าวมีมูลค่าการใช้ประโยชน์ลดลงอย่างมาก แต่กฎกระทรวงดังกล่าวไม่ครอบคลุมถึงระบบโครงข่ายพลังงานประเภทอื่น โดยเฉพาะเขตระบบโครงข่ายก๊าซธรรมชาติ ทั้งที่ในความเป็นจริงการรอนสิทธิในที่ดินเพื่อก่อสร้างท่อส่งก๊าซธรรมชาติมีลักษณะการจำกัดสิทธิและมีข้อจำกัดในการใช้ประโยชน์ที่ดินในรูปแบบที่คล้ายคลึงกัน หรืออาจมีข้อจำกัดมากกว่าสายส่งไฟฟ้าแรงสูง เนื่องจากท่อก๊าซธรรมชาติฝังอยู่ใต้ดิน มีความเสี่ยงในการเกิดอันตราย และมีข้อจำกัดในการใช้ประโยชน์ที่ดินทั้งพื้นผิวและใต้พื้นดินอย่างถาวร ความไม่ครอบคลุมของกฎหมายฉบับนี้เป็นการเลือกปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมต่อเจ้าของที่ดินที่ถูกรอนสิทธิเพื่อการก่อสร้างวางระบบโครงข่ายก๊าซธรรมชาติ เมื่อเปรียบเทียบกับเจ้าของที่ดินที่ถูกรอนสิทธิเพื่อการก่อสร้างวางระบบโครงข่ายไฟฟ้า แม้ทั้งสองกลุ่มจะเผชิญกับสถานการณ์ที่เหมือนกัน คือถูกจำกัดสิทธิในการใช้ประโยชน์ที่ดินของตนเองโดยอำนาจมหาชนจากรัฐ แต่ได้รับการปฏิบัติที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญในเรื่องภาระภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง การเลือกปฏิบัติเช่นนี้ขัดต่อหลักความเสมอภาคตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 27 และหลักความเป็นธรรมในการจัดเก็บภาษีอากรการวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาความเป็นไปได้ในการปรับแก้กฎหมายระดับพระราชบัญญัติและระดับอนุบัญญัติเพิ่มเติม โดยการวิเคราะห์แนวคิดและหลักการเกี่ยวกับการบรรเทาภาระภาษีในที่ดินที่มีการรอนสิทธิ การเปรียบเทียบกับมาตรการบรรเทาภาระภาษีในต่างประเทศ ตลอดจนการวิเคราะห์ข้อดี ข้อเสีย และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น เพื่อเสนอมาตรการที่เหมาะสมในการปรับปรุงระบบการจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้เกิดความเป็นธรรมแก่เจ้าของที่ดิน โดยคำนึงถึงผลกระทบต่อการเงินการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประกอบด้วย ทั้งนี้ การค้นคว้าอิสระนี้ไม่ได้มุ่งหวังเพียงแค่การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเท่านั้น แต่ยังมุ่งสร้างบรรทัดฐานและหลักการในการจัดเก็บภาษีที่สอดคล้องกับหลักภาษีอากรที่ดี เพื่อให้มั่นใจว่าเมื่อรัฐใช้อำนาจมหาชนในการจำกัดสิทธิในทรัพย์สินของประชาชน รัฐจะต้องมีความรับผิดชอบอย่างเต็มที่ในการชดเชยและบรรเทาผลกระทบที่เกิดขึ้น ไม่ปล่อยให้ประชาชนต้องแบกรับภาระซ้ำซ้อนจากการถูกจำกัดสิทธิและการถูกเรียกเก็บภาษีในเวลาเดียวกัน |
