|
ปัญหาเกี่ยวกับการยอมรับในทางกฎหมายให้นิติบุคคลเป็นผู้สร้างสรรค์และผู้ทรงสิทธิทางศีลธรรม |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ปัญหาเกี่ยวกับการยอมรับในทางกฎหมายให้นิติบุคคลเป็นผู้สร้างสรรค์และผู้ทรงสิทธิทางศีลธรรม |
| Creator | ณัฐธีร์ สุวรรณกมลาศ |
| Contributor | พินัย ณ นคร, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | ผู้สร้างสรรค์, นิติบุคคล, สิทธิทางศีลธรรม, ความคิดริเริ่ม, Author, Juristic person, Moral rights, Originality |
| Abstract | สารนิพนธ์เล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อศึกษาถึงความจำเป็นหรือความเหมาะสมในกรณีที่นิติบุคคลมีฐานะเป็น “ผู้สร้างสรรค์” เนื่องจากความเป็นผู้สร้างสรรค์มาพร้อมกับสิทธิของผู้สร้างสรรค์โดยตัวของมันเอง ที่ปรากฎเห็นชัดมากที่สุดคือ สิทธิทางศีลธรรม (Moral rights) ซึ่งเป็นสิทธิที่จะมีได้เฉพาะกรณีที่บุคคลดังกล่าวเป็นผู้สร้างสรรค์ ที่ได้กระทำการสร้างสรรค์งานอันมีลิขสิทธิ์ด้วยความความวิริยะอุตสาหะด้วยตัวของผู้สร้างสรรค์นั้นด้วยตนเอง จากกรณีศึกษาพบว่า พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 4 ได้มีการกำหนดคำนิยามของ “ผู้สร้างสรรค์” หมายถึง ผู้ทำหรือผู้ก่อให้เกิดงานสร้างสรรค์อย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัตินี้ หากพิจารณาจากบทบัญญัติใจความสำคัญของผู้สร้างสรรค์ คือ จะต้อง “ทำ” หรือ “ก่อให้เกิด” และจากบทนิยามดังกล่าวมิได้มีการกล่าวหลักเกณฑ์หรือถ้อยคำอื่นใดที่จะให้หมายความรวมถึงนิติบุคคลจะถือเป็นผู้สร้างสรรค์ แต่อาศัยบทบัญญัติมาตราอื่นตาม มาตรา 8 วรรคท้าย กำหนดให้สิทธินิติบุคคลสามารถเป็นผู้สร้างสรรค์ได้หากเป็นกรณีนิติบุคคลที่มีสัญชาติไทย อย่างไรก็ดีในกฎหมายดังกล่าวมิได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์ในการพิจารณาว่าต้องเป็นกรณีใดจึงจะถือว่านิติบุคคลเป็นผู้สร้างสรรค์ได้ทำให้เกิดความไม่ชัดเจน แม้ว่าเคยมีคำพิพากษา 5259/2549 แต่ศาลได้ยกหลักในเรื่องของตัวการกระทำแทนในส่วนของนิติบุคคลไว้ ซึ่งหากพิจารณาในเรื่องของการกระทำแทนนิติบุคคลส่งผลให้นิติบุคคลที่มีฐานะเป็นผู้สร้างสรรค์ได้รับสิทธิทางศีลธรรมโดยตัวของมันเอง เนื่องจากตัวบทบัญญัติที่กล่าวถึงสิทธิทางศีลธรรมในพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 18 ได้ใช้ท้อยคำ ๆ ว่า “ผู้สร้างสรรค์” หากประเทศไทยได้กำหนดให้นิติบุคคลสามารถเป็นผู้สร้างสรรค์ได้อย่างใด นิติบุคคลย่อมสามารถมีสิทธิทางศีลธรรมได้เช่นเดียวกัน หากศึกษาเปรียบเทียบกรณีบทบัญญัติของประเทศสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และประเทศแคนนาดาจะมีลักษณะบทกฎหมายที่เหมือนกันในส่วนของสิทธิทางศีลธรรมนั้น คือ สิทธิทางศีลธรรมจะมีได้เฉพาะกรณีที่ “ผู้สร้างสรรค์” เป็นกรณีบุคคลธรรมดา จากการศึกษา ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหากฎหมายไทย 2 แนวทาง โดยสนับสนุน แนวทางที่ 1 คือ การยกเลิกบทบัญญัติมาตรา 8 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เพื่อส่งผลให้นิติบุคคลไม่สามารถเป็นผู้สร้างสรรค์ได้โดยตรง และจำกัดสิทธิทางศีลธรรมไว้ให้แก่บุคคลธรรมดาผู้ลงมือสร้างสรรค์งานโดยแท้จริง ซึ่งเป็นวิธีที่สอดคล้องกับหลักสากล ไม่กระทบกระเทือนโครงสร้างมาตราอื่น และยังคงเปิดช่องให้ธุรกิจนิติบุคคลบริหารจัดการสิทธิทางเศรษฐกิจผ่านสัญญาจ้างแรงงาน (มาตรา 9) หรือสัญญาจ้างทำของ (มาตรา 10) ได้อย่างมีประสิทธิภาพตามเดิม |
