|
มาตรการส่งเสริมความเสมอภาคทางภาษีของคู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันในประเทศไทย: ศึกษากรณีภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | มาตรการส่งเสริมความเสมอภาคทางภาษีของคู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันในประเทศไทย: ศึกษากรณีภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา |
| Creator | ชิษณ์ชาภา พานิช |
| Contributor | สุปรียา แก้วละเอียด, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | คู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกัน, ความเสมอภาคทางภาษี, ค่าลดหย่อนบุตร, ค่าลดหย่อนเพื่อการศึกษาของบุตร, ค่าฝากครรภ์และค่าทำคลอดบุตร, เงินปันผล, ส่วนแบ่งกำไร, เด็กที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์, Same-sex spouses, Tax equality, Child tax deduction/offset/allowance, Child education tax deduction, Prenatal care expenses, Dividend, Profit sharing, Childbirth expenses, Children born through assisted reproductive technology (ART) |
| Abstract | กฎหมายภาษีต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานแห่งหลักความเสมอภาคทางภาษีอากร อันเป็นหลักการว่าด้วยการปฏิบัติต่อบุคคลที่มีข้อเท็จจริงอันเป็นสาระสำคัญในเรื่องภาษีเหมือนกันอย่างเท่าเทียมกัน โดยปราศจากการเลือกปฏิบัติทั้งในด้านการจัดเก็บภาษีและการให้สิทธิประโยชน์ทางภาษี มาตรการส่งเสริมความเสมอภาคทางภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแก่คู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันมีเป้าหมายเพื่อแก้ไขกฎหมายภาษีที่เลือกปฏิบัติให้มีความเสมอภาคทางภาษี ซึ่งจากการศึกษาพบว่าประมวลรัษฎากรยังไม่ได้ให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแก่คู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันในส่วนบุตรเท่าเทียมกับคู่สมรสต่างเพศ ได้แก่ ค่าลดหย่อนบุตรตามประมวลรัษฎากร มาตรา 47 (1) (ค) และค่าลดหย่อนเพื่อการศึกษาบุตรตามประมวลรัษฎากร มาตรา 47 (1) (ฉ) ซึ่งได้กำหนดสิทธิลดหย่อนดังกล่าวให้แก่บุตรชอบด้วยกฎหมายและบุตรบุญธรรม โดยหมายถึงเฉพาะบุตรบุญธรรมของคู่สมรสต่างเพศและคู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันและบุตรที่เกิดด้วยวิธีตามธรรมชาติหรือบุตรที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ของคู่สมรสต่างเพศเท่านั้น แต่ไม่รวมถึงบุตรที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ของคู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันด้วย การคำนวณภาษีเงินปันผลหรือส่วนแบ่งกำไรของบุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40 (4) (ข) วรรคสอง ซึ่งได้กำหนดให้ถือว่าเงินได้ประเภทเงินปันผลหรือส่วนแบ่งกำไรที่บุตรเป็นผู้มีเงินได้นั้นเป็นเงินได้พึงประเมินของ “บิดา” ซึ่งเป็นคู่สมรสฝ่ายชายเท่านั้น ส่งผลให้มารดาซึ่งเป็นคู่สมรสฝ่ายหญิงไม่มีสิทธิมีส่วนรู้เห็นในเงินได้ดังกล่าวของบุตร อีกทั้งมาตราดังกล่าวก็ไม่สามารถใช้บังคับแก่คู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันได้ ทำให้คู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันที่มีบุตรโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยเจริญพันธุ์ทางการแพทย์สามารถโอนหุ้นให้แก่บุตรเพื่อเลี่ยงการเสียภาษีในเงินได้ดังกล่าวของตนได้ ในขณะที่คู่สมรสต่างเพศไม่อาจกระทำเช่นนั้นได้ ประการสุดท้าย การยกเว้นภาษีสำหรับเงินได้เท่าที่เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับการมีบุตรร่วมกันของคู่สมรสอันเป็นมาตรการทางภาษีเพื่อส่งเสริมการมีบุตรนั้น พบว่าประมวลรัษฎากรบัญญัติรับรองให้เฉพาะแก่คู่สมรสต่างเพศเท่านั้น ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 42 (17) ประกอบกฎกระทรวง ฉบับที่ 126 (พ.ศ. 2509) ออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร ข้อ 2 (99) คือค่าฝากครรภ์และคลอดบุตร โดยยังขาดมาตรทางภาษีเพื่อการก่อตั้งครอบครัวให้แก่คู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันอยู่ ด้วยเหตุนี้ คู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกันจึงยังคงเผชิญกับปัญหาความไม่เสมอภาคทางภาษีซึ่งหมายถึงทั้งความเสมอภาคในสิทธิประโยชน์ทางภาษีและหน้าที่ในการภาษีด้วย งานวิจัยนี้จึงจำเป็นต้องศึกษามาตรการส่งเสริมความเสมอภาคทางภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของคู่สมรสเพศกำเนิดเดียวกัน เพื่อเสนอแนวทางแก้ไขกฎหมายภาษีให้เกิดความเสมอภาค |
