|
หลักการดำเนินการภายในฝ่ายปกครองเพื่อแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายตามที่กฎหมายกำหนดก่อนฟ้องคดีปกครอง: ศึกษาวิเคราะห์แนวคำพิพากษาและคำสั่งของศาลปกครอง |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | หลักการดำเนินการภายในฝ่ายปกครองเพื่อแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายตามที่กฎหมายกำหนดก่อนฟ้องคดีปกครอง: ศึกษาวิเคราะห์แนวคำพิพากษาและคำสั่งของศาลปกครอง |
| Creator | อภิญญา โทนะพันธ์ |
| Contributor | วรเจตน์ ภาคีรัตน์, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | หลักการดำเนินการภายในฝ่ายปกครองเพื่อแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายตามที่กฎหมายกำหนดก่อนฟ้องคดีปกครอง, เงื่อนไขการฟ้องคดีปกครอง, การอุทธรณ์ภายในฝ่ายปกครอง, Exhaustion of administrative remedies, Statutory prerequisites for administrative litigation, Administrative appeal |
| Abstract | หลักการดำเนินการภายในฝ่ายปกครองเพื่อแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายตามที่กฎหมายกำหนดก่อนฟ้องคดีปกครอง (Exhaustion of administrative remedies) เป็นหลักการสำคัญภายใต้หลักการแบ่งแยกอำนาจและหลักนิติรัฐ ที่มุ่งหมายให้ฝ่ายปกครองได้ตรวจสอบและทบทวนการกระทำของตนเองเพื่อแก้ไขความไม่ชอบด้วยกฎหมายหรือความไม่เหมาะสมของการกระทำนั้นก่อนที่จะเข้าสู่การตรวจสอบโดยองค์กรตุลาการ เมื่อหลักการดังกล่าวบัญญัติไว้ในมาตรา 42 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 จึงมีสถานะเป็นเงื่อนไขแห่งการฟ้องคดีที่บังคับให้ผู้ฟ้องคดีต้องดำเนินการตามขั้นตอนและวิธีการสำหรับการแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายที่กฎหมายกำหนดไว้ให้ครบถ้วนเสียก่อนจากการศึกษาวิเคราะห์แนวคำพิพากษาและคำสั่งของศาลปกครองพบว่า “กฎหมาย” ที่กำหนดขั้นตอนหรือวิธีการสำหรับการแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายไว้โดยเฉพาะ ศาลปกครองมิได้จำกัดอยู่เพียงกฎหมายที่มีลำดับชั้นในทางกฎหมายระดับเดียวกับพระราชบัญญัติเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงกฎหมายลำดับรองหรือกฎที่ฝ่ายปกครองออกเพื่อกำหนดรายละเอียดเกี่ยวกับขั้นตอนหรือวิธีการดังกล่าวด้วย และโดยเหตุที่เงื่อนไขการฟ้องคดีเกี่ยวกับการดำเนินการภายในฝ่ายปกครองเพื่อแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายก่อนฟ้องคดีเป็นเงื่อนไขทั่วไปในการฟ้องคดีต่อศาลปกครอง วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงศึกษาวิเคราะห์แนวทางการวินิจฉัยของศาลปกครองเกี่ยวกับขั้นตอนหรือวิธีการสำหรับการแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายที่ผู้ฟ้องคดีต้องดำเนินการก่อนฟ้องคดี โดยแบ่งตามประเภทคดีที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครองทั้ง 9 ประเภท แนวทางการวินิจฉัยของศาลปกครองโดยส่วนใหญ่มีความสอดคล้องกับหลักการดำเนินการภายในฝ่ายปกครองเพื่อแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายตามที่กฎหมายกำหนดก่อนฟ้องคดีปกครอง แต่ยังมีประเด็นปัญหาในบางกรณี เช่น กรณีที่มีการจำกัดอำนาจพิจารณาอุทธรณ์จนถึงขนาดที่ผู้พิจารณาอุทธรณ์ไม่อาจเปลี่ยนแปลงแก้ไขเนื้อหาของคำสั่งทางปกครองเดิมไปในทางอื่นได้ และกรณีที่ผู้ทำคำสั่งทางปกครองเป็นเจ้าหน้าที่ผู้ซึ่งไม่มีผู้บังคับบัญชา ผู้กำกับดูแล หรือผู้ควบคุม ซึ่งผู้เขียนเห็นว่าเป็นกรณีที่ผู้ฟ้องคดีสามารถใช้สิทธิฟ้องคดีต่อศาลปกครองได้โดยไม่ต้องมีการดำเนินการอุทธรณ์ภายในฝ่ายปกครองก่อนฟ้องคดี เพื่อมิให้ขั้นตอนการดำเนินการภายในฝ่ายปกครองที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับการแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายกลายเป็นอุปสรรคขัดขวางการใช้สิทธิทางศาลของประชาชน |
