|
ความชอบด้วยกฎหมายของการทำประชามติเพื่อแยกดินแดนและผนวกดินแดน: ศึกษากรณีโดเนตสก์ ลูฮันสก์ แคร์ซอน และซาปอริเซีย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ความชอบด้วยกฎหมายของการทำประชามติเพื่อแยกดินแดนและผนวกดินแดน: ศึกษากรณีโดเนตสก์ ลูฮันสก์ แคร์ซอน และซาปอริเซีย |
| Creator | ศิริพร มณีนพ |
| Contributor | ธนภัทร ชาตินักรบ, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | การกำหนดเจตจำนงด้วยตนเอง, การแยกดินแดนและผนวกดินแดน, การทำประชามติ, Self-determination, Secession and annexation, Referendum |
| Abstract | การทำประชามติเพื่อแยกดินแดนและผนวกดินแดนเป็นประเด็นที่มีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับหลักการพื้นฐานของกฎหมายระหว่างประเทศหลายประการ โดยเฉพาะสิทธิการกำหนดเจตจำนงด้วยตนเอง หลักบูรณภาพแห่งดินแดน หลักการห้ามใช้กำลัง แม้การทำประชามติจะถูกอ้างว่าเป็นเครื่องมือในการแสดงเจตจำนงของประชาชน แต่การทำประชามติในลักษณะที่นำไปสู่การแยกตัวออกจากรัฐเดิมหรือการผนวกดินแดนเข้ากับรัฐอื่นย่อมไม่อาจพิจารณาได้จากผลคะแนนเสียงเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาว่าการใช้สิทธิดังกล่าวมีฐานทางกฎหมายรองรับหรือไม่ กระบวนการทำประชามติเป็นไปโดยเสรีและแท้จริงหรือไม่ และผลที่เกิดขึ้นขัดต่อกฎหมายระหว่างประเทศหรือไม่ การศึกษานี้เป็นการวิจัยเอกสาร โดยศึกษาจากสนธิสัญญาระหว่างประเทศ ข้อมติขององค์การสหประชาชาติ คำวินิจฉัยและความเห็นของศาลระหว่างประเทศ รายงานขององค์การระหว่างประเทศ ตลอดจนตำราและบทความทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง เพื่อวิเคราะห์ความชอบด้วยกฎหมายของการทำประชามติเพื่อแยกดินแดนและผนวกดินแดนในกรณีโดเนตสก์ ลูฮันสก์ แคร์ซอน และซาปอริเซีย รวมถึงสถานะความเป็นรัฐของดินแดนดังกล่าวภายหลังการแยกตัว ผลการศึกษาพบว่า สิทธิในการกำหนดเจตจำนงด้วยตนเองเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองตามกฎหมายระหว่างประเทศ แต่การใช้สิทธิดังกล่าวเพื่อนำไปสู่การแยกดินแดนยังถูกจำกัดไว้อย่างเคร่งครัดให้มีได้เฉพาะในกรณีบริบทการปลดปล่อยอาณานิคม ส่วนแนวคิดเรื่องการแยกตัวเพื่อเยียวยายังไม่ได้มีสถานะเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองตามกฎหมายระหว่างประเทศ หากมองว่าสามารถอ้างได้ก็ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่จำกัด คือต้องเกิดการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง การถูกปฏิเสธสิทธิกำหนดเจตจำนงด้วยตนเองภายใน การแยกตัวเป็นมาตรการสุดท้าย และการแสดงเจตจำนงต้องเป็นไปโดยเสรีและแท้จริงเมื่อนำหลักเกณฑ์ดังกล่าวมาปรับใช้กับกรณีศึกษา พบว่าโดเนตสก์ ลูฮันสก์ แคร์ซอน และซาปอริเซียไม่อาจอ้างสิทธิกำหนดเจตจำนงด้วยตนเองเพื่อแยกตัวออกจากยูเครนได้โดยชอบด้วยกฎหมาย เนื่องจากไม่เข้าเงื่อนไขของการใช้สิทธิแยกตัวเพื่อเยียวยา อีกทั้งการทำประชามติที่เกี่ยวข้องยังขาดฐานทางกฎหมายตามรัฐธรรมนูญยูเครน ขาดความโปร่งใสและความเป็นอิสระ และเกิดขึ้นภายใต้บริบทของการใช้กำลังหรือการควบคุมโดยรัฐภายนอก จึงไม่อาจถือได้ว่าเป็นการแสดงเจตจำนงโดยเสรีของประชาชนในดินแดนนั้น นอกจากนี้ ดินแดนทั้งสี่ไม่ได้มีสถานะเป็นรัฐตามกฎหมายระหว่างประเทศ เนื่องจากไม่ครบองค์ประกอบของความเป็นรัฐ และการผนวกดินแดนทั้งสี่เข้ากับรัสเซียก็ไม่ชอบด้วยกฎหมายระหว่างประเทศเช่นกัน |
