|
การต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดกะเม็ง |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | การต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดกะเม็ง |
| Creator | กรกนก เอกโยธินวงศ์ |
| Contributor | นิรมล ศากยวงศ์, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2561 |
| Keyword | กะเม็ง, โพลีฟีนอล, ฟลาโวนอยด์, ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ, การสกัดแบบซอห์กเลต, Eclipta prostrata Linn., Polyphenol, Flavonoid, Antioxidant activity, Soxhlet method |
| Abstract | พืชสมุนไพรพื้นบ้านกะเม็ง (Eclipta prostrata Linn.) ได้ถูกนำมาศึกษาฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระ และฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัด ส่วนต่าง ๆ ของกะเม็ง ได้แก่ ลำต้น ใบ และดอก ผ่านการสกัดแบบแช่ (maceration) ด้วยน้ำกลั่น 30% (v/v) เอทานอล 70% (v/v) เอทานอล 99% (v/v) เอทานอล และเอทิลอะซิเทต พบว่า 30% (v/v) เอทานอลที่สกัดซ้ำ 3 ครั้งจากการสกัดทั้งหมด 10 ครั้งให้ร้อยละผลรวมน้ำหนักเฉลี่ยมากกว่า 85% มีสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่ให้ประสิทธิภาพที่ดีในการต้านอนุมูลอิสระดีพีพีเอช (1,1 Diphenyl-2-picrylhydrazyl: DPPH) โดยมีค่า IC50 เท่ากับ 0.61±0.2, 0.63±0.2 และ 0.65±0.3 mg/mL ในสารละลายสารสกัดหยาบส่วนลำต้น ใบ และดอก ตามลำดับ และมีปริมาณโพลีฟีนอลทั้งหมด (total polyphenol contents, TPC) และฟลาโวนอยด์ทั้งหมด (total flavonoid contents, TFC) สูงในทุกส่วน (168.8±47.7, 227.8±34.9 และ 198.1±13.2 mg GAE/g crude extract ตามลำดับของปริมาณ TPC และ 38.1±11.9, 56.4±14.8 และ 45.0±11.5 mg EPE/g crude extract ตามลำดับของปริมาณ TFC) การวิเคราะห์ด้วยเทคนิคโครมาโทกราฟีแผ่นบาง (thin layer chromatography, TLC) และ high performance liquid chromatography (HPLC) พบสารประกอบสำคัญ เช่น gallic acid, chlorogenic acid, caffeic acid, vanillin, p-cumalic, rutin, narigenin, myricetin, epicatechin และ wedelolactone ตัวทำละลาย 30% (v/v) เอทานอล ที่มีประสิทธิภาพดีจากการสกัดแบบแช่ ได้ถูกเลือกมาใช้ในการสกัดแยกแบบซอกห์เลต (Soxhlet extraction) พบว่าสารสกัดส่วนใบที่สกัดแบบซอกห์เลต ให้ร้อยละผลได้สูงกว่าการสกัดใบด้วยวิธีการแช่สกัดคือ 30.1±0.9% เช่นเดียวกับปริมาณ TFC ที่ได้สูงขึ้น (102.7±13.3 mg EPE/g crude extract) แต่ปริมาณ TPC ลดลงเมื่อเทียบกับสารสกัดด้วยการแช่สกัด (65.6±2.9 mg GAE/g crude extract) การศึกษาองค์ประกอบทางเคมีด้วย liquid chromatography-electrospray ionization-quadrupole time of flight-tandem mass spectrometry (LC-ESIQTOF-MS) พบสารประกอบที่วิเคราะห์ได้อย่างน้อย 17 ชนิดในสารสกัดหยาบใบกะเม็งที่สกัดด้วยระบบซอกห์เลต ได้แก่ protocatechuic acid, caffeoyl quinic acid (chlorogenic acid), luteolin glucoside, dicaffeoyl quinic acid, eclalbasaponin, demethylwedelolactone sulfate, wedelolactone, luteolin sulfate, 3,4-dihydroxy-benzoic acid ethyl ester, apigenin sulfate, eclalbasaponin III, eclalbasaponin C, eclalbasaponin IV, eclalbasaponin A, eclalbasaponin V, echinocystic acid และ3-oxo-16α-hydroxy-olean-12-en-28-oic acid การทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดหยาบใบกะเม็งจากการยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ Staphylococcus aureus, Escherichia coli และ Klebsiella pneumoniae พบมีค่าการยับยั้งเชื้อทั้ง 3 ชนิดที่ความเข้มข้น 12.5 mg/mL และที่ความเข้มข้นดังกล่าวสามารถฆ่าเชื้อ S. aureus ได้สารสกัดใบกะเม็งที่สกัดด้วย 30% (v/v) เอทานอล โดยการสกัดแบบซอกห์เลตได้ถูกนำมาพัฒนาผลิตภัณฑ์เป็นโลชั่นสมุนไพรใบกะเม็ง ในความเข้มข้น 1% (w/w) เมื่อทดสอบฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระดีพีพีเอช พบว่าสารละลายโลชั่นสมุนไพรมีค่า IC50 DPPH ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากที่พบในสารสกัดหยาบใบกะเม็ง (0.39±0.02 mg/mL และ 0.36±0.02 mg/mL ตามลำดับ) แต่เมื่อทดสอบฤทธิ์ในการต้านเชื้อจุลินทรีย์ S. aureus, E. coli และ K. pneumoniae พบว่าสารละลายผลิตภัณฑ์ไม่สามารถยับยั้งเชื้อแบคทีเรียทั้ง 3 ชนิดได้ |
