|
การสืบทอดกิจการของธุรกิจครอบครัว: กรณีศึกษาทายาทหญิง |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | การสืบทอดกิจการของธุรกิจครอบครัว: กรณีศึกษาทายาทหญิง |
| Creator | ศุภลักษณ์ นิติเจริญพงศ์ |
| Contributor | เนตรนภา ยาบุชิตะ, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2561 |
| Keyword | ธุรกิจครอบครัว, การสืบทอดกิจการ, ทายาทหญิง, ความสัมพันธ์ระหว่างครอบครัวและธุรกิจ, Family business, Business succession, Female heirs, Family and business relations |
| Abstract | งานค้นคว้าอิสระนี้ศึกษาการสืบทอดกิจการของธุรกิจครอบครัว กรณีศึกษาทายาทหญิง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุปสรรคที่ทายาทหญิงต้องฝ่าฟันในการสืบทอดกิจการธุรกิจครอบครัว และเพื่อศึกษาขั้นตอนการเตรียมตัวและการคัดเลือกทายาทหญิงของผู้ส่งมอบธุรกิจ การศึกษาครั้งนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ส่งมอบกิจการธุรกิจครอบครัว จำนวน 10 คน และ ทายาทหญิง จำนวน 10 คน ผลการวิจัยพบว่าความสัมพันธ์และความขัดแย้งระหว่างครอบครัวและธุรกิจ มีผลต่อกระบวนการสืบทอดกิจการธุรกิจครอบครัวของทายาทหญิง กรณีศึกษาของทายาทหญิงส่วนใหญ่พบว่าเป็นรูปแบบช้าและลำบาก (Slow and painful) กล่าวคือ ผู้ส่งมอบจะมีลักษณะที่ไม่ยอมปล่อยวางหรือถอนตัวออกจากธุรกิจ แต่จะข้องเกี่ยวกับธุรกิจอย่างเต็มตัวในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่ทายาท ยังไม่ไว้ใจทายาททำให้กระบวนการสืบทอดมีความขัดแย้งสูงระหว่างผู้ส่งมอบและทายาทอย่างต่อเนื่อง ซึ่งถือเป็นองค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากงานค้นคว้าอิสระครั้งนี้ พบว่าทายาทหญิงเข้าร่วมในธุรกิจครอบครัวจากเหตุผลความรู้สึกอยากเข้ามาช่วยเหลือแบ่งเบาภาระของพ่อแม่ ส่งผลให้มีความมุ่งมั่นที่จะทำงานในธุรกิจอย่างเต็มประสิทธิภาพ แต่ด้วยการทำงานในรูปแบบครอบครัว การทำงานร่วมกันย่อมมีปากเสียงและจะรุนแรงกว่าปกติเนื่องจากเป็นคนในครอบครัวทำให้ความเกรงใจในการใช้คำพูดหรือการระวังเรื่องคำพูดน้อยกว่าบุคคลที่ไม่ใช่สมาชิกในครอบครัว ส่งผลให้เกิดความอึดอัดใจและก่อให้เกิดความเครียด ความไม่เข้าใจ ซึ่งส่งผลกระทบในการทำงานร่วมกันในธุรกิจครอบครัว ความอึดอัดส่วนใหญ่เป็นความรู้สึกที่เกิดขึ้นกับพ่อแม่เป็นสำคัญ แต่สถานการณ์ดังกล่าวสามารถลดระดับความรุนแรงลงได้ เมื่อทายาทหญิงผ่านช่วงเวลาปรับตัวไปแล้วซึ่งช่วงเวลาปรับตัวเพื่อสร้างความเข้าใจนี้ กินระยะเวลาเฉลี่ยประมาณ 2-3 ปี ผลการศึกษามุมมองของผู้ส่งมอบพบว่าผู้ส่งมอบเฝ้าติดตามและคาดหวังในตัวทายาทมาโดยตลอด โดยลักษณะนิสัยของทายาทเป็นอีกองค์ประกอบที่สำคัญในการคัดเลือกผู้สืบทอดกิจการ อีกทั้งผู้ส่งมอบคาดหวังทายาทที่มีวุฒิภาวะ อดทน เก็บอารมณ์ ช่วยเหลือและเสียสละเพื่อครอบครัว เพราะกังวลและเป็นห่วงปัญหาความขัดแย้งอื่นๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นภายในครอบครัวต่อไปในอนาคต ทายาทที่สามารถไกล่เกลี่ยปัญหาครอบครัวที่อาจจะเกิดขึ้นได้ ลำดับหรือเพศจึงเป็นประเด็นรองในการคัดเลือกทายาทสู่ธุรกิจครอบครัวของกลุ่มกรณีศึกษา ถือเป็นหลักฐานสำคัญที่ได้จากงานค้นคว้าอิสระครั้งนี้ นอกจากนี้พบว่าผู้ส่งมอบส่วนใหญ่เปิดโอกาสให้กับทายาทหญิงเข้ามาสืบทอดกิจการด้วยความเต็มใจ แตกต่างจากทัศนคติทางสังคมที่มีต่อผู้หญิง รวมถึงเพดานแก้วที่เป็นอุปสรรคกีดกั้นการเข้าสู่ตำแหน่งสูงของผู้หญิง แต่กลับพบว่าอุปสรรคในการส่งมอบธุรกิจของผู้ก่อตั้งหรือผู้ส่งมอบ คือการวางตัวทายาทผู้สืบทอดเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อน และมีความลำบากใจแอบแฝงอยู่ภายใน ผู้ส่งมอบต้องมีความอดทนและใจเย็นที่จะเฝ้าศึกษาลักษณะนิสัยของทายาทแต่ละคนเพื่อคัดเลือกคนที่เหมาะสมที่สุดจากจำนวนตัวเลือกทั้งหมดในครอบครัว |
