|
การบริหารจัดการที่ดินของรัฐกับการขับเคลื่อนนโยบาย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | การบริหารจัดการที่ดินของรัฐกับการขับเคลื่อนนโยบาย |
| Creator | สุมารินทร์ พิลิ |
| Contributor | วสันต์ เหลืองประภัสร์, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2561 |
| Keyword | การบริหารจัดการที่ดินของรัฐ, การขับเคลื่อนนโยบาย, สภาวะของการแตกกระจาย, ความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงาน, Public land management, Policy driven, Fragmentation, Policy network |
| Abstract | การศึกษาการบริหารจัดการการบริหารจัดการที่ดินของรัฐกับการขับเคลื่อนนโยบาย มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษารูปแบบที่ดินของรัฐ หน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องกับที่ดินของรัฐ (2) เพื่อศึกษากฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ ในการบริหารจัดการที่ดินของหน่วยงานภาครัฐรวมทั้งข้อจำกัด ปัญหาและอุปสรรค และความซ้ำซ้อนของกฎหมายของการบริหารจัดการที่ดินของรัฐ (3) เพื่อศึกษาปัญหาการจัดการความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงานของรัฐในการบริหารจัดการที่ดินของรัฐ และ (4) เพื่อศึกษาแนวทางในการแก้ไขปัญหาการบริหารจัดการที่ดินของหน่วยงานภาครัฐเพื่อการขับเคลื่อนนโยบายของรัฐ การศึกษานี้ใช้วิธีทั้งการศึกษาเชิงคุณภาพ (Qualitative research) ที่เน้นการศึกษาเชิงพรรณนาวิเคราะห์ (Descriptive analysis) และเชิงปริมาณ (Quantitative research) โดยใช้แบบสอบถามและสัมภาษณ์เชิงลึก (Questionnaire and In-depth interview research) โดยมีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลและสัมภาษณ์ ได้แก่ ผู้บริหาร บุคลากรที่ปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับการบริหารจัดการที่ดิน บุคลากรที่ปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับการแผนงานและนโยบาย และหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการที่ดินของรัฐที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน 3 หน่วยงาน คือ (1) กรมที่ดิน (2) กรมธนารักษ์ และ (3) สำนักงานปฏิรูปที่ดินและเกษตรกรรมผลการศึกษาพบว่าประเทศไทยได้มีการแบ่งประเภทที่ดินออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ คือ ที่ดินเอกชนและที่ดินของรัฐ โดยพื้นที่ส่วนใหญ่ของที่ดินของรัฐนั้นมีพื้นที่ประมาณ 60% ของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศ ที่เหลือเป็นที่ดินของเอกชน การศึกษาการบริหารจัดการที่ดินภาครัฐพบว่ามีปัญหาการรวมศูนย์อำนาจแบบแตกกระจาย บริบทของการบริหารจัดการที่ดินมีการแบ่งอำนาจการกำกับดูแลที่ดินให้กับหลายหน่วยงานต่าง ๆ กระจัดกระจาย ไม่ว่าจะเป็นเชิงโครงสร้างทางสถาบัน หรือโครงสร้างข้อกฎหมาย เมื่อสภาวะของการแตกกระจายที่เกิดขึ้นภายใต้การบริหารจัดการที่ดินของรัฐ สิ่งต่างๆ เหล่านี้ย่อมส่งผลต่อการขับเคลื่อนนโยบายให้ประสบผลสำเร็จได้ยาก ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงาน ผลการศึกษา ทำให้เห็นความซับซ้อนในหลายรูปแบบของการจัดการที่ดิน และรวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงานที่ทำหน้าที่กำกับดูแลที่ดินของรัฐนั้น ที่ขาดการประสานงาน ขาดการจัดการความสัมพันธ์ที่ดี และเป็นปัญหาหนึ่งของการขับเคลื่อนนโยบายให้สำเร็จตามวัตถุประสงค์ ปัญหาของกรมาธิปไตย (Departmentalism) กล่าวคือ การขับเคลื่อนนโยบายที่ขาดเจ้าภาพหลักหรือแม่งานในการบริหารจัดการ เมื่อขาดเจ้าภาพและนโยบายล้มเหลวหรือไม่ประสบผลสำเร็จตามเป้าหมายทำให้ขาดผู้รับผิดชอบต่อความล้มเหลวของนโยบายด้วย ปัญหาขาดเครือข่ายนโยบายเมื่อการปฏิบัติงานของหน่วยงานนั้นไม่มีเครือข่ายทางนโยบายที่ชัดเจนเป็นเพียงหน้าที่ตามระเบียบที่ต้องปฏิบัติ ไม่มีการปรึกษาหารือ หรือมีความร่วมมือที่เป็นทางการหรือไม่เป็นทางการที่เป็นรูปธรรม ที่แสดงถึงความรับผิดชอบร่วมกัน ส่งผลให้การขับเคลื่อนนโยบายไม่ประสบความสำเร็จดังนั้น เพื่อให้การบริหารจัดการที่ดินของรัฐมีประสิทธิภาพและขับเคลื่อนนโยบายของรัฐได้ดี ผู้ศึกษาจึงมีข้อเสนอแนะ ดังนี้ (1) ขับเคลื่อนนโยบายปรับปรุงแผนที่แนวเขตที่ดินของรัฐแบบบูรณาการ มาตราส่วน 1: 4,000 (One Map) (2) จัดตั้งธนาคารที่ดิน และ (3) สร้างเครือข่ายในการแก้ไขปัญหาทีดินแต่ละภาคส่วนและกระจายอำนาจให้ท้องถิ่นสามารถพัฒนาแนวทางแก้ไขปัญหาได้ด้วยตนเอง (Policy Network and Fragmentation) |
