|
มาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยในการคุ้มครองปลาฉลามวาฬ |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | มาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยในการคุ้มครองปลาฉลามวาฬ |
| Creator | พิชชานันท์ วิริยะบัณฑิตกุล |
| Contributor | อำนาจ วงศ์บัณฑิต, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2561 |
| Keyword | ปลาฉลามวาฬ, ชนิดพันธุ์อพยพย้ายถิ่น, ชนิดพันธุ์ที่ใกล้สูญพันธุ์, สัตว์ป่าสงวน, Whale sharks, Migratory species, Endangered species, Reserved wild animals |
| Abstract | ปลาฉลามวาฬเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกและเป็นชนิดพันธุ์อพยพย้ายถิ่นที่พบแพร่กระจายอยู่ทั่วโลกในทะเลเขตร้อนถึงเขตอบอุ่น ที่มีถิ่นอาศัยครอบคลุมน่านน้ำหลายประเทศ ปลาฉลามวาฬจึงเป็นส่วนหนึ่งของความหลากหลายทางชีวภาพที่ทำให้ระบบนิเวศมีความยั่งยืน และจัดเป็นสัตว์สากลที่ได้รับความคุ้มครองในระดับนานาชาติ ตามมาตรการของอนุสัญญาหลายฉบับ แต่ในปัจจุบันปลาฉลามวาฬจัดเป็นสัตว์ทะเลหายากและมีสถานภาพเป็นชนิดพันธุ์ที่ใกล้สูญพันธุ์ โดยในประเทศไทย ปลาฉลามวาฬมีสถานภาพเป็นสัตว์ป่าสงวนตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 เนื่องจากต้องเผชิญกับภัยคุกคามต่าง ๆ อันเป็นสาเหตุที่ทำให้ปลาฉลามวาฬมีจำนวนลดลง ทั้งการล่า การติดเครื่องมือประมงโดยบังเอิญ การถูกรบกวนจากการท่องเที่ยว รวมถึงปัญหาภาวะมลพิษที่มีผลกระทบต่อแหล่งที่อยู่อาศัยของปลาฉลามวาฬ อันส่งผลกระทบต่อจำนวนประชากรปลาฉลามวาฬทั้งในน่านน้ำไทยและมหาสมุทรทั่วโลก ซึ่งอาจนำไปสู่การสูญพันธุ์ของ ปลาฉลามวาฬได้ในอนาคตจากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยจะมีมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองปลาฉลามวาฬกำหนดไว้ในกฎหมายหลายฉบับ ซึ่งส่วนใหญ่มีความสอดคล้องกับมาตรการตามกฎหมายระหว่างประเทศแล้ว แต่ยังคงมีปัญหาบางประการ ได้แก่ การมีข้อมูลทางวิชาการของปลาฉลามวาฬค่อนข้างจำกัด การขาดแผนการจัดการปลาฉลามวาฬของประเทศ และมาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองปลาฉลามวาฬที่ไม่ครอบคลุม เหมาะสม และสอดคล้องกับภัยคุกคามของปลาฉลามวาฬ โดยในส่วนของมาตรการทางกฎหมายในการจัดการเขตพื้นที่คุ้มครองปลาฉลามวาฬ พบว่า มีการกำหนดเขตพื้นที่คุ้มครองสัตว์ป่าที่ยังไม่ครอบคลุมพื้นที่การแพร่กระจายของปลาฉลามวาฬและมีการกำหนดมาตรการในการคุ้มครองแหล่งที่อยู่อาศัยของปลาฉลามวาฬที่ไม่เหมาะสมกับภัยคุกคามของปลาฉลามวาฬ รวมทั้งไม่มีมาตรการทางกฎหมายในการบริหารจัดการและคุ้มครองแนวบริเวณเส้นทางอพยพของปลาฉลามวาฬที่ครอบคลุม ส่วนมาตรการในการคุ้มครองชนิดพันธุ์ปลาฉลามวาฬ พบว่า มีการกำหนดมาตรการที่ยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอเกี่ยวกับการห้ามล่า การห้ามครอบครองผลิตภัณฑ์จากซากสัตว์ป่าสงวน การควบคุมการประมง รวมถึงการไม่มีบทบัญญัติเฉพาะในการชดใช้ค่าเสียหายให้แก่รัฐในพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 และในส่วนของมาตรการทางกฎหมายในการควบคุมกิจกรรมการท่องเที่ยว พบว่า ยังไม่มีมาตรการทางกฎหมายที่คุ้มครองปลาฉลามวาฬจากภัยคุกคามจากการท่องเที่ยวโดยตรง นอกจากนี้ ยังพบว่ากฎหมายภายในของประเทศไทยที่เกี่ยวกับการคุ้มครองปลาฉลามวาฬส่วนใหญ่มีขอบเขตการใช้บังคับภายในราชอาณาจักรเท่านั้น จึงไม่สอดคล้องรองรับกับขอบเขตการใช้บังคับของอนุสัญญาต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการคุ้มครองปลาฉลามวาฬที่ประเทศไทยเป็นภาคีอนุสัญญาดังนั้น วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ จึงขอเสนอแนะให้มีการศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับปลาฉลามวาฬอย่างจริงจังและเร่งด่วน เพื่อนำไปสู่การจัดทำแผนการจัดการปลาฉลามวาฬแห่งชาติ และปรับปรุง แก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติของกฎหมายในการคุ้มครองปลาฉลามวาฬ ให้ครอบคลุม เหมาะสม และสอดคล้องกับภัยคุกคามของปลาฉลามวาฬ ตลอดจนนำไปปฏิบัติและบังคับใช้อย่างจริงจัง โดยการบูรณาการร่วมกันจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ประกอบกับการใช้มาตรการอื่น ๆ ควบคู่กันไป อันได้แก่ มาตรการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน มาตรการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศมาตรการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ และการสร้างจิตสำนึกและความตระหนักถึงความสำคัญของปลาฉลามวาฬ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ในการอนุรักษ์และคุ้มครองปลาฉลามวาฬ อันจะทำให้ปลาฉลามวาฬรอดพ้นจากการสูญพันธุ์และคงอยู่คู่น่านน้ำไทยและมหาสมุทรทั่วโลกสืบต่อไป |
