|
การคุ้มครองการลงทุนในพฤติการณ์พิเศษ: กรณีศึกษาหลักความจำเป็นและบทบัญญัติมาตรการที่กระทำได้ (non-precluded measure: NPM) ในความตกลงทวิภาคีด้านการลงทุน |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | การคุ้มครองการลงทุนในพฤติการณ์พิเศษ: กรณีศึกษาหลักความจำเป็นและบทบัญญัติมาตรการที่กระทำได้ (non-precluded measure: NPM) ในความตกลงทวิภาคีด้านการลงทุน |
| Creator | จุติรัตน์ วรรณโชติ |
| Contributor | ประสิทธิ์ ปิวาวัฒนพานิช, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2560 |
| Keyword | หลักความจำเป็น, บทบัญญัติมาตรการที่กระทำได้, การทดสอบวิธีการที่จำกัดน้อยกว่า, ความตกลงทวิภาคีด้านการลงทุน, Necessity doctrine, Non-precluded measures provisions, Less restrictive means test, Bilateral investment treaties (BITs) |
| Abstract | ความตกลงทวิภาคีด้านการลงทุน (Bilateral Investment Treaties: BITs) กำหนดพันธกรณีให้รัฐบาลของสองประเทศส่งเสริมและคุ้มครองการลงทุนที่ได้รับอนุญาตและอยู่ภายใต้กฎหมายภายในของประเทศผู้รับการลงทุน อย่างไรก็ตาม ในบางเวลาประเทศผู้รับการลงทุนต้องเผชิญกับพฤติการณ์พิเศษต่างๆ เช่น วิกฤติทางเศรษฐกิจหรือการเงิน ภัยอันตรายหรือความเสี่ยงต่อชีวิตหรือสุขภาพของประชาชน และสิ่งแวดล้อม เป็นต้น พฤติการณ์เหล่านี้เป็นประโยชน์สำคัญของประเทศ ทำให้รัฐบาลต้องบังคับใช้มาตรการต่างๆ เพื่อจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้น ซึ่งการกระทำดังกล่าวอาจ ไม่เป็นไปตามพันธกรณีหลักที่ตนมีอยู่ตามความตกลง และก่อให้เกิดความเสียหายต่อนักลงทุนต่างชาติ นำไปสู่การเสนอข้อพิพาทต่ออนุญาโตตุลาการทางการลงทุนระหว่างประเทศ เพื่อเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเป็นจำนวนเงินมหาศาลจากประเทศผู้รับการลงทุนดังกล่าวด้วยเหตุนี้ บทบัญญัติมาตรการที่กระทำได้ (Non-Precluded Measure: NPM) และข้อยกเว้น (exceptions) ซึ่งต่างเป็น safeguard clause จึงเป็นเครื่องมือทางกฎหมายที่สำคัญมากที่สุดสำหรับประเทศผู้รับการลงทุนในการคุ้มครองประโยชน์สำคัญต่างๆ ของประเทศ เนื่องจากการมีผลบังคับใช้ของบทบัญญัติดังกล่าว จะทำให้ประเทศผู้รับการลงทุนที่ถูกโต้แย้งไม่ต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้นักลงทุนต่างชาติผู้เสนอข้อพิพาท และยังช่วยสงวนรักษาอำนาจในการกำหนดนโยบายของรัฐไว้ให้มากขึ้นด้วยการพิจารณาตัดสินบทบัญญัติ NPM ที่มีเงื่อนไขความสัมพันธ์ (Nexus Requirement) “จำเป็น” โดยอนุญาโตตุลาการทางการลงทุนระหว่างประเทศ พบว่า เริ่มแรก มีการนำแนวความคิดของหลักความจำเป็นในกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศที่มีความเคร่งครัดยิ่งมาปรับใช้ ต่อมา นำแนวความคิดของหลักความจำเป็นในกฎหมายขององค์การการค้าโลก (World Trade Organization: WTO) ที่มีความยืดหยุ่นมากกว่ามาปรับใช้ ซึ่งได้รับการชื่นชมจากนักวิชาการหลายท่าน บางท่านเห็นว่า เป็นจุดเริ่มต้นสำคัญในการนำหลักความจำเป็นของกฎหมายของ WTO มาปรับใช้ในบริบททางการลงทุนระหว่างประเทศ โดยอาจนำมาใช้ในการพัฒนาหลักเกณฑ์และเงื่อนไขของกฎหมายระหว่างประเทศว่าด้วยการลงทุนโดยเฉพาะต่อไปในอนาคตในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2559 คณะรักษาความสงบแห่งชาติของไทยมีคำสั่งระงับการประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำพร้อมด้วยมาตรการอื่นๆ ด้วยเหตุผลของความกังวลทางสิ่งแวดล้อม ทำให้นักลงทุนต่างชาติที่ได้รับผลกระทบจากมาตรการดังกล่าวเสนอข้อพิพาทต่ออนุญาโตตุลาการทางการลงทุนระหว่างประเทศ เพื่อเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเป็นจำนวนเงินมหาศาล เหตุการณ์นี้เป็นกรณีศึกษาสำคัญของการอ้างเหตุผลทางกฎหมายโดยใช้ข้อยกเว้นทั่วไปในบริบททางการลงทุนและทำให้เห็นถึงความสำคัญของการมีบทบัญญัติ NPM และข้อยกเว้นไว้ในความตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยการลงทุนต่างๆ ที่ประเทศไทยเป็นภาคี ทั้งนี้ เพื่อปกป้องและรักษาประโยชน์สำคัญต่างๆ ของประเทศไว้ให้ดีที่สุด |
