|
นิเวศสำนึกในวรรณกรรมเยาวชนที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2560 - 2566 |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ณรงค์ศักดิ์ เทพมา |
| Title | นิเวศสำนึกในวรรณกรรมเยาวชนที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2560 - 2566 |
| Contributor | ธนพร หมูคำ, Truong Thi Hang, นราวัลย์ พูลพิพัฒน์ |
| Publisher | สถาบันภาษาและกิจการต่างประเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย |
| Publication Year | 2569 |
| Journal Title | มังรายสาร วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ |
| Journal Vol. | 14 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 64-84 |
| Keyword | นิเวศสํานึก, วรรณกรรมเยาวชนที่ได้รับรางวัล, การวิจารณ์เชิงนิเวศ |
| URL Website | https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mrsj |
| Website title | มังรายสาร วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ |
| ISSN | 2673-0170 (Online) |
| Abstract | งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาการนำเสนอนิเวศสำนึกในวรรณกรรมเยาวชนที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2560 - 2566 โดยใช้แนวคิดวรรณกรรมวิจารณ์เชิงนิเวศ ของเชอริลล์ กล็อตเฟลตี้ (Cheryll Glotfelty) เพื่อวิเคราะห์การนำเสนอนิเวศสำนึกในตัวบทวรรณกรรมที่ได้รับรางวัลจากองค์กรต่าง ๆ จำนวน 11 เรื่อง ได้แก่ กระต่ายในพระจันทร์ บึงน้ำแห้ง โลกของมดแดงกับแตงกวา (เอยด้วย!) เด็กชายต้นไม้ ม้าน้ำสีทอง โลกของมดแดงกับแตงกวา (เอยด้วย!): ตอน ความลับใต้ผืนทราย มามุดโลก เจ้าหนูผู้พิทักษ์แห่งเกาะลิบง เฒ่าแสน โคโค่กับนกฟีนิกซ์ที่หายไป และมหัศจรรย์พรรณพฤกษ์ (อยู่วังสระปทุม 3) ผ่านองค์ประกอบการเล่าเรื่อง การดำเนินเรื่อง ตัวละคร ฉาก บทสนทนา และการใช้ภาษา ผลการศึกษาพบการนำเสนอนิเวศสำนึก 2 กระบวนทัศน์ คือ 1) มนุษย์เป็นศูนย์กลาง มี 2 ลักษณะ คือ 1.1) มนุษย์ในฐานะผู้เป็นนายของธรรมชาติ สื่อให้เห็นว่ามนุษย์ใช้อำนาจจัดการทรัพยากรรอบตัว ธรรมชาติจึงอยู่ในสถานะผู้ถูกกระทำ และ 1.2) มนุษย์ในฐานะผู้ดูแลธรรมชาติมีการนำเสนอปัญหาวิกฤตสิ่งแวดล้อม มนุษย์ตระหนักถึงการแก้ไขแต่ขณะเดียวกันยังคงเน้นความอยู่รอดและประโยชน์ของมนุษย์เป็นสำคัญ และ 2) ธรรมชาติเป็นศูนย์กลาง มี 2 ลักษณะ คือ 2.1) การนอบน้อมต่อธรรมชาติ โดยเน้นคุณค่าธรรมชาติคือจิตวิญญาณ มีการพึ่งพาธรรมชาติ และมีการถ่ายทอดองค์ความรู้เชิงนิเวศให้ทุกคนตระหนักร่วมกัน และ 2.2) การอนุรักษ์ธรรมชาติกับการสร้างจิตสำนึกเชิงนิเวศ โดยเน้นการอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างเท่าเทียม ผ่านโครงการหรือกิจกรรมการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจากปัญหาการคุกคามทำลายธรรมชาติและการกดขี่สัตว์ วรรณกรรมเยาวชนที่ได้รับรางวัล พ.ศ. 2560 - 2566 จึงทำหน้าที่เป็นพื้นที่ต่อรองทางของสังคม ในการวิพากษ์การครอบงำธรรมชาติของมนุษย์ พร้อมกับเน้นย้ำให้ตระหนักถึงคุณค่าของสรรพสิ่งบนโลกที่ต่างเกื้อกูลกัน นิเวศสำนึกที่ปรากฏในวรรณกรรมจึงนำเสนอวิกฤตสิ่งแวดล้อม สู่การแก้ปัญหาของมนุษย์ และเน้นย้ำให้มนุษย์ตระหนักถึงผลกระทบอันเกิดจากน้ำมือมนุษย์ โดยให้หันกลับมาเคารพภูมิปัญญาท้องถิ่นด้วยการเคารพนบนอบธรรมชาติและเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ธรรมชาติ |
