|
การประยุกต์ใช้ระบบวิเคราะห์แนวตลิ่งเชิงดิจิทัลเพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงแนวตลิ่งแม่น้ำกก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | นิติ เอี่ยมชื่น |
| Title | การประยุกต์ใช้ระบบวิเคราะห์แนวตลิ่งเชิงดิจิทัลเพื่อประเมินการเปลี่ยนแปลงแนวตลิ่งแม่น้ำกก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย |
| Contributor | อนาวิล ชุมภูพันธ์, นครินร์ ชัยแก้ว |
| Publisher | มหาวิทยาลัยแม่โจ้ |
| Publication Year | 2569 |
| Journal Title | วารสารแม่โจ้เทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรม |
| Journal Vol. | 12 |
| Journal No. | 2 |
| Page no. | 133-143 |
| Keyword | การเปลี่ยนแปลงแนวตลิ่ง, การกัดเซาะตลิ่ง, การทับถมตะกอน, แม่น้ำกก, ระบบวิเคราะห์แนวตลิ่งเชิงดิจิทัล (DSAS), จังหวัดเชียงราย |
| URL Website | https://mitij.mju.ac.th/ |
| Website title | วารสารแม่โจ้เทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรม |
| ISSN | ISSN 3027-7280 (Online) |
| Abstract | ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา อันตรายทางธรณีวิทยาที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของร่องน้ำ เช่น การทับถมตะกอน การกัดเซาะ และการพังทลายของตลิ่ง เกิดขึ้นบ่อยครั้งมากขึ้นตามแนวตลิ่งแม่น้ำกก งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินแนวโน้มและอัตราการเปลี่ยนแปลงของแนวตลิ่งแม่น้ำกก ทั้งแนวตลิ่งฝั่งทิศเหนือและฝั่งทิศใต้ ในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย โดยประยุกต์ใช้ระบบวิเคราะห์แนวตลิ่งเชิงดิจิทัล (DSAS) ร่วมกับระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) และภาพถ่ายดาวเทียมจาก Google Earth Pro (GEP) ในช่วงปี ค.ศ. 2010 – 2025 กระบวนการศึกษาเริ่มจากการคัดเลือกภาพถ่ายจาก GEP ในช่วงเวลาศึกษาและปรับให้อยู่ในระบบพิกัดเดียวกัน ก่อนทำการแปลภาพ และดิจิไทซ์แนวตลิ่งรายปีแยกตามฝั่งทิศเหนือ และทิศใต้ จากนั้นใช้ DSAS สร้างเส้นฐาน (baseline) และเส้นตัด (transects) เพื่อคำนวณตัวชี้วัดอัตราการเปลี่ยนแปลงของแนวตลิ่งตามช่วงเวลา และนำผลไปวิเคราะห์เชิงพื้นที่ด้วย GIS เพื่อจำแนกพื้นที่กัดเซาะ–ทับถมและระบุจุดเสี่ยงสำคัญ ผลการศึกษา พบว่า การกัดเซาะเป็นกระบวนการหลักที่เกิดขึ้นบนตลิ่งทั้งสองฝั่ง โดยฝั่งทิศเหนือมีอัตราการกัดเซาะเฉลี่ยประมาณ 1.06 เมตรต่อปี และมีอัตราการทับถมเฉลี่ย 0.63 เมตรต่อปี ส่วนฝั่งทิศใต้มีอัตราการกัดเซาะเฉลี่ยประมาณ 1.03 เมตรต่อปี และมีอัตราการทับถม 1.00 เมตรต่อปี ซึ่งส่งผลให้เกิดพื้นที่ทับถมใหม่ที่ค่อยๆ ขยายตัวเป็นสันดอนกลางน้ำ (alluvial flats) พื้นที่ที่พบการกัดเซาะรุนแรงที่สุดของทั้งสองฝั่ง อยู่ในบริเวณสะพานข้ามแม่น้ำกก (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 131) ตำบลแม่ยาว และตำบลดอยฮาง ทั้งนี้ แนวตลิ่งแม่น้ำกกคาดว่าจะยังคงเปลี่ยนแปลงต่อไป โดยการกัดเซาะและการพังทลายของตลิ่งจะยังคงเป็นอันตรายหลักในพื้นที่ดังกล่าว |
