|
พลวัตของการกักเก็บคาร์บอนภาคป่าไม้ และปัจจัยสิ่งแวดล้อมบางประการที่มีอิทธิพลต่อการกระจายของชนิดไม้ พื้นที่โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำแม่อาวอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดลำพูน |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | สุธีระ เหิมฮึก |
| Title | พลวัตของการกักเก็บคาร์บอนภาคป่าไม้ และปัจจัยสิ่งแวดล้อมบางประการที่มีอิทธิพลต่อการกระจายของชนิดไม้ พื้นที่โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำแม่อาวอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดลำพูน |
| Contributor | สุเมธ ธรรมนิยม, ต่อลาภ คำโย, ยุวดี พลพิทักษ์, วนิดา ปัญญา |
| Publisher | คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น |
| Publication Year | 2569 |
| Journal Title | KKU Science Journal |
| Journal Vol. | 54 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 192-206 |
| Keyword | ป่าเต็งรัง, ป่าเบญจพรรณ, องค์ประกอบของชนิดพรรณไม้, การจัดลำดับหมู่ไม้ |
| URL Website | https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/KKUSciJ |
| Website title | Thai Journal Online (ThaiJO) |
| ISSN | 3027-6667 |
| Abstract | การศึกษาพลวัตป่าไม้ ภายหลังการฟื้นฟูป่าตามธรรมชาติ นำไปสู่การเข้าใจรูปแบบการทดแทน แนวทางการย่นระยะเวลาการฟื้นตัวของป่าจากการทราบถึงปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อชนิดไม้นั้น ๆ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงของป่าไม้ในรูปแบบพลวัตขององค์ประกอบพรรณไม้ การกักเก็บคาร์บอนในมวลชีวภาพ และวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการกระจายของพรรณไม้เด่นในพื้นที่ป่าเบญจพรรณและป่าเต็งรังที่มีการฟื้นตัวเองตามธรรมชาติ อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน โดยการวางแปลงถาวรขนาด 20 เมตร x 50 เมตร จำนวน 3 แปลง ในสองชนิดป่า เก็บข้อมูลปัจจัยแวดล้อม คือ ข้อมูลสภาพภูมิประเทศ และตัวอย่างดินเพื่อนำมาวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ และทำการตรวจวัดการเจริญเติบโตของต้นไม้ใน 3 ช่วงเวลาคือ ปี พ.ศ. 2563 2565 และ 2567 ผลการศึกษา พบชนิดไม้ทั้งหมด 68 ชนิด 58 สกุล ใน 29 วงศ์ มีค่าความหลากชนิดเฉลี่ยตามค่าดัชนี Shannon-Wiener index (H') ระดับปานกลางเท่ากับ 2.23 ± 0.52 โดยพื้นที่ป่าเต็งรัง มียางพลวงเป็นชนิดไม้เด่นจากค่าดัชนีความสำคัญ ส่วนป่าเบญจพรรณ มีสาธรเป็นชนิดไม้เด่น เมื่อพิจารณาพลวัตของป่าไม้ตลอดระยะเวลาการวัดทุก ๆ 2 ปี พบว่าพื้นที่หน้าตัดรวมเพิ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2565 และปี พ.ศ. 2567 เท่ากับ 0.37 และ 1.41 ตารางเมตร ตามลำดับ เมื่อพิจารณาอัตราการตาย และอัตราการเพิ่มพูนพบว่าช่วง ปี พ.ศ. 2565 มีอัตราการตาย (3.01%) มากกว่าอัตราการเพิ่มพูน (1.53%) และช่วงที่สอง พ.ศ. 2567 มีอัตราการเพิ่มพูน (4.92) มากกว่าอัตราการตาย (3.42) ในส่วนของการกักเก็บคาร์บอนในมวลชีวภาพพบว่า ปี พ.ศ. 2567 มีการสะสมมวลชีวภาพป่าไม้รวมเท่ากับ 54.72 ตัน คิดเป็นการกักเก็บคาร์บอนในมวลชีวภาพเท่ากับ 32.66 ตัน โดยการเปลี่ยนแปลงของมวลชีวภาพ และการกักเก็บคาร์บอนในมวลชีวภาพในช่วงระยะเวลา 4 ปี พบว่า การกักเก็บคาร์บอนในมวลชีวภาพในภาพรวมลดลง 7.63 ตัน คิดเป็น 4.06 ตันต่อไร่ เนื่องจากมีอัตราการตายของต้นไม้สูง และการระบุปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปรากฏของชนิดพรรณไม้พบว่า ความสูงจากระดับน้ำทะเล อนุภาคทรายแป้ง เป็นปัจจัยหลักของการปรากฏกลุ่มไม้ป่าเบญจพรรณ ในส่วนของอนุภาคทราย อนุภาคดินเหนียว และสมบัติเคมีของดิน เช่น โพแทสเซียม และแคลเซียม มีผลต่อการปรากฏของชนิดไม้ป่าเต็งรัง จากการศึกษานี้แสดงให้เห็นถึงความเป็นพลวัตของการฟื้นฟูป่าตามธรรมชาติ อัตราการตายและการเพิ่มพูนของต้นไม้ และปัจจัยทางนิเวศที่มีบทบาทสำคัญในการกำหนดศักยภาพการกักเก็บคาร์บอน และการกระจายพรรณไม้ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญในการส่งเสริมการฟื้นฟูในระบบนิเวศป่าไม้ต่อไป |
