|
เจ็ดปีสู่คลังข้อมูลต้นทุนผู้ป่วยรายบุคคลเพื่อพัฒนานโยบายประเทศ จากโครงการศึกษาต้นทุนรายโรค สู่วิจัยระบบสาธารณสุขไทยSeven-Year Path to be Policy Informed Patient-LevelCost Database:Thailand Health Systems Research-Costper Disease Project |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | อรทัย เขียวเจริญ |
| Title | เจ็ดปีสู่คลังข้อมูลต้นทุนผู้ป่วยรายบุคคลเพื่อพัฒนานโยบายประเทศ จากโครงการศึกษาต้นทุนรายโรค สู่วิจัยระบบสาธารณสุขไทยSeven-Year Path to be Policy Informed Patient-LevelCost Database:Thailand Health Systems Research-Costper Disease Project |
| Contributor | ชัชชน ประเสริฐวรกุล, ธันวา ขัติยศ, อสมา วงษ์ดี, นงคราญ ตาต๊ะคำ, พงษ์ลัดดา หล่ำพู่, ทยาภา ศรีศิริอนันต์, สุภาพร ชูดำ, วายุ เหลือบชม, ชัยโรจน์ ซึงสนธิพร, ศุภสิทธิ์ พรรณารุโณทัย |
| Publisher | สำนักพัฒนากลุ่มโรคร่วมไทย |
| Publication Year | 2569 |
| Journal Title | สรรพสาร สมสส. (HISPA Compendium) |
| Journal Vol. | 3 |
| Journal No. | 2 |
| Page no. | 1-21 |
| Keyword | ต้นทุนรายบุคคล, โครงการศึกษาต้นทุนรายโรค, โครงการศึกษาต้นทุนโรงพยาบาลในกลุ่มเครือข่ายสถาบันแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย (UHosNet), กลุ่มวินิจฉัยโรคร่วมไทย, หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า |
| URL Website | https://www.tcmc.or.th/home-tcmc |
| Website title | Thai CaseMix Centre |
| ISSN | 3027-6330 |
| Abstract | การมีข้อมูลต้นทุนบริการที่ถูกต้อง ครบถ้วน และเปรียบเทียบได้เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของการขับเคลื่อนระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (universal health coverage, UHC) โดยเฉพาะอย่างยิ่งการบำรุงรักษาระบบกลุ่มวินิจฉัยโรคร่วม (diagnosis related group, DRG) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการจ่ายเงินผู้ป่วยในของกองทุนประกันสุขภาพภาครัฐทั้งสามกองทุน สำนักพัฒนากลุ่มโรคร่วมไทย (สรท.) จึงริเริ่มโครงการศึกษาต้นทุนรายโรคจากการสนับสนุนของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ และโครงการศึกษาต้นทุนโรงพยาบาลในกลุ่มเครือข่ายสถาบันแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย (UHosNet) ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2561 เพื่อพัฒนาฐานข้อมูลต้นทุนรายบุคคลมาตรฐานระดับประเทศ โดยเปิดรับโรงพยาบาลรัฐจากทุกสังกัดเข้าร่วมโครงการฯ โดยสมัครใจอย่างต่อเนื่องทั้งสองโครงการรูปแบบการดำเนินงาน คือ ให้โรงพยาบาลเป็นผู้เก็บรวบรวมข้อมูลส่งให้สรท. ตรวจสอบ ประมวลผล และวิเคราะห์ข้อมูล การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลลัพธ์ของการศึกษาต้นทุนรายโรค และนำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสำหรับการพัฒนาฐานข้อมูลต้นทุนรายบุคคลในระบบสุขภาพของประเทศไทยด้วยการศึกษาเชิงคุณภาพแบบพรรณนา ร่วมกับการประเมินกระบวนการย้อนหลัง เพื่อสังเคราะห์ประสบการณ์การดำเนินโครงการอย่างเป็นระบบตลอดระยะเวลา 7 ปี (ปีงบประมาณ 2561–2567) โดยบูรณาการข้อมูลจาก (1) ข้อมูลเชิงปริมาณจากฐานข้อมูลการติดตามโรงพยาบาล ครอบคลุมอัตราการสมัคร อัตราความสำเร็จ และอัตราการถอนตัวหรือยุติการเข้าร่วมโครงการฯ จำแนกตามประเภทโรงพยาบาล และ (2) ข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสะท้อนความคิดร่วมกันระหว่างทีมวิจัยและโรงพยาบาลในการประชุมติดตามผลทั้งรูปแบบการลงพื้นที่และออนไลน์ เพื่อระบุปัจจัยที่เอื้อต่อความสำเร็จและอุปสรรคของการจัดทำข้อมูลต้นทุน การรายงานผลใช้หน่วยนับ 3 ระดับ ได้แก่ จำนวนโรงพยาบาลที่ไม่ซ้ำกัน (unique hospitals) จำนวนครั้งของการสมัครที่นับใหม่ทุกปีงบประมาณ (application instances) และจำนวนชุดข้อมูลต้นทุนที่นับทุกปีงบประมาณ (cost datasets)ผลการศึกษา พบว่า มีโรงพยาบาลสมัครเข้าร่วมโครงการฯ ทั้งสิ้น 217 แห่ง จากการส่งใบสมัคร 418 ครั้ง (นับจากการสมัครเข้าร่วมโครงการฯ โดยโรงพยาบาลที่ต้องการเข้าร่วมต้องสมัครทุกปี) จากโรงพยาบาลรัฐทั่วประเทศ โดยกลุ่มโรงพยาบาลชุมชนขนาดกลาง 60–299 เตียง (5M) มีจำนวนสมัครสูงสุด 65 แห่ง (ร้อยละ 27.3) มีโรงพยาบาลที่จัดทำข้อมูลต้นทุนสำเร็จอย่างน้อย 1 ปี 90 แห่ง (ร้อยละ 41.5 จาก 217 แห่ง) รวมทั้งสิ้นได้คลังข้อมูลต้นทุนผู้ป่วยรายบุคคล 197 ชุดข้อมูล (ณ วันที่ 30 เมษายน 2569) สิ้นสุดระยะเวลาติดตามการเก็บรวบรวมข้อมูลแล้ว (ปีงบประมาณ 2561–2566) อัตราความสำเร็จโดยรวมคิดเป็นร้อยละ 41.7 ของโรงพยาบาลที่สมัคร 418 ครั้ง โรงพยาบาลที่ถอนตัวหรือยุติการเข้าร่วมโครงการฯ โดยไม่มีข้อมูลสำเร็จแม้แต่ปีเดียว มีร้อยละ 52.9 (รายชุดข้อมูล) กลุ่มที่มีอัตราความสำเร็จสูงสุด คือ โรงพยาบาลศูนย์ขนาดใหญ่ (1AB) ร้อยละ 100 กลุ่ม UHosNet (9UH) ร้อยละ 80.0 และโรงพยาบาลจิตเวช (7PS) ร้อยละ 76.9 ส่วนกลุ่มที่มีอัตราความสำเร็จต่ำที่สุด คือ โรงพยาบาลชุมชนขนาดกลาง 60–299 เตียง (5M) ร้อยละ 23.1 และโรงพยาบาลศูนย์ขนาดเล็ก (ขนาด 500–699 เตียง) (3AS) ร้อยละ 27.3 สำหรับปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความสำเร็จและอุปสรรคจากโครงการสมัครใจระยะ 7 ปีนี้ สามารถจำแนกได้ 4 ด้านหลัก ได้แก่ ด้านคณะทำงานของโรงพยาบาล ด้านระบบฐานข้อมูล ด้านงบประมาณสนับสนุน และด้านนโยบายจากส่วนกลาง การมีฐานข้อมูลต้นทุนรายบุคคลมาตรฐานระดับประเทศที่ยั่งยืนต้องอาศัยการผลักดันเชิงนโยบายอย่างชัดเจนต่อเนื่อง พร้อมกลไกการจัดสรรงบประมาณที่มั่นคงจากหน่วยงานหลักของระบบสุขภาพไทย |
