|
ปรากฏการณ์โจรผู้ร้ายในเมืองพิษณุโลก: ภาพสะท้อนกระบวนการปฏิรูประบบราชการสยามในพื้นที่ภาคกลางตอนบนช่วงทศวรรษ 2430-2470 |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ศุภกิตติ์ หอไชย |
| Title | ปรากฏการณ์โจรผู้ร้ายในเมืองพิษณุโลก: ภาพสะท้อนกระบวนการปฏิรูประบบราชการสยามในพื้นที่ภาคกลางตอนบนช่วงทศวรรษ 2430-2470 |
| Contributor | ทวีศักดิ์ เผือกสม, ณัฏฐพงษ์ สกุลเลี่ยว |
| Publisher | คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร |
| Publication Year | 2567 |
| Journal Title | ดำรงวิชาการ |
| Journal Vol. | 23 |
| Journal No. | 2 |
| Page no. | 219 - 250 |
| Keyword | การปฏิรูประบบราชการสยาม, จุลประวัติศาสตร์, โจรผู้ร้าย |
| URL Website | https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong |
| ISSN | 3027-6012 |
| Abstract | การหวนกลับมาให้ความสนใจต่อประวัติศาสตร์การต่อสู้ของประชาชนในยุคแห่งการปฏิรูปของสยามในห้วงปี พ.ศ.2563-2565 นั้น สะท้อนให้เห็นว่าการศึกษาประวัติศาสตร์สามัญชนยังคงเป็นที่ต้องการในสังคมไทยปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ประวัติศาสตร์ในยุคแห่งการปฏิรูประบบราชการของสยาม อย่างไรก็ตาม แม้ว่าในระยะหลังงานศึกษาประวัติศาสตร์จะคลี่คลายความสนใจไปยังคนกลุ่มอื่นๆ ในสังคม โดยเฉพาะบรรดานักเลง โจรผู้ร้าย และผู้นำท้องถิ่น แต่คนเหล่านี้ก็ยังคงถูกมองในฐานะของอุปสรรค์ที่ฉุดรั้งการปฏิรูปของรัฐสยามและยังคงอยู่ในมิติของคำอธิบายจากบนลงล่าง กล่าวให้ถึงที่สุดแล้วงานเหล่านี้ก็ยังคงขาดมิติของความรู้สึก สำนึกและความคิดที่สามัญชนมีต่อการปฏิรูปของสยาม หรือกระทั่งยังไม่เห็นมิติของโลกทัศน์ที่สามัญชนมีต่อโลกที่พวกเขากำลังดำรงอยู่ โดยบทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจผลกระทบของการปฏิรูปสยามที่มีต่อชีวิตคนธรรมดาสามัญผ่านปรากฏการณ์ของโจรผู้ร้ายในเมืองพิษณุโลก และตรวจสอบถึงเงื่อนไขของพื้นที่ๆ เอื้อให้เกิดโจรผู้ร้ายตลอดจนแสวงหามุมมองอื่นๆ ในการศึกษาประวัติศาสตร์ที่ขยับขยายออกไปจากคำอธิบายที่เคยดำรงอยู่ โดยใช้วิธีการแบบจุลประวัติศาสตร์ เพื่อเปิดเผยให้เห็นโลกของสามัญชนที่มีชีวิตและลมหายใจอยู่จริงๆ ในห้วงเวลาของการปฏิรูประบบราชการของสยาม กล่าวได้ว่า คำอธิบายต่อปรากฏการณ์โจรผู้ร้ายในช่วงเวลาดังกล่าวที่มองการเกิดขึ้นของโจรผู้ร้ายว่าเป็นผลมาจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจและดำเนินการภายใต้ระบบอุปถัมภ์นั้นจึงไม่น่าจะเพียงพอ โดยผลของการศึกษาพบว่าปรากฏการณ์โจรผู้ร้าย อาทิ กรณีของนายแจ้งนั้นเป็นผลโดยตรงของการปฏิรูประบบราชการที่อำนาจท้องถิ่นแบบดั้งเดิมนั้นได้ถูกแทรกแซงโดยตรงจากรัฐบาลส่วนกลาง ด้วยเหตุนี้ คดีอาญานี้จึงไม่ใช่แค่เรื่องอาชญากรรมที่เกี่ยวกับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ หรืออาชญากรรมที่เกิดจากผู้มีบารมี แต่เห็นได้ชัดว่าเป็นเรื่องของความปริร้าวในเชิงโครงสร้างระหว่างระบอบเก่ากับการบริหารราชการแบบใหม่ที่เกิดขึ้นในช่วงเปลี่ยนผ่าน |
