|
พื้นที่ทางสังคมที่เป็นมิตรกับผู้สูงอายุในชุมชนชนบท กรณีศึกษาบ้านหนองแวง อำเภอพระยืน จังหวัดขอนแก่น |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | วรพล ไทยเอื้อ |
| Title | พื้นที่ทางสังคมที่เป็นมิตรกับผู้สูงอายุในชุมชนชนบท กรณีศึกษาบ้านหนองแวง อำเภอพระยืน จังหวัดขอนแก่น |
| Contributor | สรนาถ สินอุไรพันธ์, ปฏิพล ยอดสุรางค์ |
| Publisher | คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2569 |
| Journal Title | วารสาร สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย (Built Environment Inquiry – BEI) |
| Journal Vol. | 25 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 107-130 |
| Keyword | ชุมชนที่เป็นมิตรต่อผู้สูงอายุ, พื้นที่ทางสังคม, ชุมชนชนบท |
| URL Website | https://www.tci-thaijo.org/index.php/arch-kku |
| Website title | Built Environment Inquiry Journal Faculty of Architecture Khon Kaen University, Thailand |
| ISSN | 2651-1185 |
| Abstract | สถานการณ์ของประชากรผู้สูงอายุในประเทศไทยมีแนวโน้มที่จะเป็นสังคมผู้้สูงอายุุระดับสุดยอด (Super-aged Society) โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีอัตราส่วนของผู้สูงอายุจำนวนมาก ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ห่างไกล หรือชุมชนในพื้นที่ชนบท จากสถานการณ์นี้ส่งผลให้ชุมชนมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของผู้สูงอายุ วิถีชีวิตในชนบทสัมพันธ์กับการตั้งถิ่นฐาน วัฒนธรรม และกลุ่มบุคคลในชุมชน ปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้สูงอายุและกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ก่อให้เกิดพื้นที่ทางสังคม สภาพแวดล้อมเช่นนี้มีส่วนช่วยให้เกิดสุขภาวะที่ดีของผู้สูงอายุ ดังนั้น พื้นที่ทางสังคมจึงมีบทบาทที่สำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อการวิเคราะห์พื้นที่ทางสังคมของผู้สูงอายุในชุมชนชนบท เพื่อเป็นข้อมูลศึกษาความพร้อมในการรับมือสังคมผู้สูงอายุ และประเมินสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรกับผู้สูงอายุในชุมชนชนบท กระบวนการนี้แสดงความเชื่อมโยงสภาพแวดล้อมทางกายภาพ และความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มผู้สูงอายุในชุมชนพื้นที่ทางสังคมไม่ได้เกิดขึ้นจากลักษณะทางกายภาพเพียงอย่างเดียวแต่เป็นความสัมพันธ์ของกลุ่มบุคคลในชุมชน ซึ่งมีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในการใช้พื้นที่ทางสังคม การวิจัยนี้ได้ใช้วิธีการวิจัยแบบผสมโดยการสัมภาษณ์ สังเกตการณ์ และการสำรวจ โดยการใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (Geographic Information Systems) ในการสำรวจความเชื่อมโยง องค์ประกอบสภาพแวดล้อมทางกายภาพ และสังคมของผู้สุงอายุ ในบริเวณที่พักอาศัย ละแวกบ้าน และชุมชน จากการวิเคราะห์การทับซ้อนข้อมูล (Overlay Analysis) ผลการวิจัยพบว่า การตั้งบ้านเรือนในชุมชนชนบทจะสะท้อนลักษณะความสัมพันธ์ของกลุ่มเครือญาติ เป็นการสร้างขอบเขตพื้นที่ทางสังคมของผู้สูงอายุ และเป็นการกำหนดพฤติกรรมทางสังคม ขอบเขตพื้นที่ทางกายภาพของผู้สูงอายุในชุมชนชนบท ไม่ได้ขึ้นอยู่กับลักษณะองค์ประกอบทางกายภาพของชุมชน แต่อย่างไรก็ตาม การสร้างพื้นที่ส่วนใหญ่เกิดจากวิถีชีวิตและการมีส่วนร่วมทางสังคม ตามแนวความคิดสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรกับผู้สูงอายุ โดยองค์การอนามัยโลก (World Health Organization [WHO]) สุขภาวะของผู้สูงอายุได้ให้ความสำคัญกับสภาพแวดล้อมทางกายภาพและสังคมเพื่อผู้สูงอายุ แต่วิถีชีวิตในชุมชนชนบทจะไม่ได้ให้ความสำคัญกับสภาพแวดล้อมทางกายภาพอย่างชัดเจน |
