|
ภูมิปัญญาท้องถิ่นศิลปะการแทงหยวกกล้วยของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ชุติพงศ์ คงสันเทียะ |
| Title | ภูมิปัญญาท้องถิ่นศิลปะการแทงหยวกกล้วยของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี |
| Contributor | กนิษฐา เรืองวรรณศักดิ์ |
| Publisher | The Office of Arts and Culture, Surindra Rajabhat University |
| Publication Year | 2566 |
| Journal Title | วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล |
| Journal Vol. | 12 |
| Journal No. | 2 |
| Page no. | 68-82 |
| Keyword | ภูมิปัญญาท้องถิ่น, แทงหยวก, ไทยพวน, บ้านผือ |
| URL Website | https://so07.tci-thaijo.org/index.php/acj |
| Website title | วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล |
| ISSN | ISSN 2822 - 0617 (Online);ISSN 2822 - 1141 (Print) |
| Abstract | บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นศิลปะการแทงหยวกกล้วยของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี โดยชี้ให้เห็นลักษณะและความสำคัญของศิลปะการแทงหยวกที่มีต่อชาวไทยพวนอำเภอบ้านผือ ผลการศึกษาพบว่า ศิลปะการแทงหยวกกล้วยคือการฉลุกาบกล้วยเป็นลวดลายเพื่อนำไปสร้างเป็นปราสาทผึ้งและหอปราสาท ใช้เป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรมเกี่ยวกับความตาย ได้แก่ ประดับเมรุเผาศพ อุทิศส่วนกุศลไปยังผู้ล่วงลับในบุญออกพรรษาและบุญห่อข้าว มีลวดลายแบ่งได้ 2 ประเภท (1) ลวดลายดั้งเดิม ได้แก่ ลายฟันปลา ฟันสาม ดอกจิก ตีนเต่า/ ผักแว่น และ (2) ลวดลายประยุกต์ ได้แก่ ลายโง่/ โหง่ แขนนาง/ วันแล่น และลายนาค วัสดุและอุปกรณ์สำคัญคือ ต้นกล้วยตานี และมีดปลายแหลมสำหรับฉลุขนาดต่าง ๆ ปัจจุบันมีปราชญ์ชุมชนที่สืบทอดองค์ความรู้เพียง 1 คน คือ พ่อสมคิด ศรีสว่าง ซึ่งอยู่ให้ความรู้ประจำ ณ พิพิธภัณฑ์ไทยพวนอำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี คุณค่าของภูมิปัญญาท้องถิ่นศิลปะการแทงหยวกกล้วยที่มีต่อกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวนอำเภอบ้านผือมีหลายด้าน ได้แก่ คุณค่าในเชิงช่างและงานฝีมือ คุณค่าในเชิงอัตลักษณ์กลุ่มชน คุณค่าเชิงสังคม คุณค่าเชิงปรัชญา/ จิตวิญญาณ/ โลกทัศน์ และคุณค่าด้านเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว ปัจจุบันภูมิปัญญาท้องถิ่นศิลปะการแทงหยวกกล้วยกำลังเผชิญกับภาวะวิกฤต โดยเฉพาะการขาดผู้สืบทอด จึงเสนอแนวทางการอนุรักษ์สืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นนี้ ได้แก่ การจัดการองค์ความรู้ให้เป็นหมวดหมู่ การประยุกต์เป็นกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน การประชาสัมพันธ์ในสื่อรูปแบบต่าง ๆ รวมถึงการต่อยอดองค์ความรู้ภูมิปัญญาให้สามารถนำไปใช้ในโอกาสอื่นได้ |
